Przegląd podatkowy: VAT

Wybrane orzeczenia TSUE i NSA

Solidarna odpowiedzialność nabywcy możliwa po likwidacji dostawcy (wyrok TSUE z 11 grudnia 2025 r., C‑121/24 Vaniz)

Sprawa dotyczyła bułgarskiej spółki transportowej, która kupowała i wynajmowała pojazdy. Nabywca odliczył od dokonanych zakupów VAT, a dostawca wykazał w swoich rozliczeniach podatek należny. Dostawca nie zapłacił jednak podatku bułgarskiemu fiskusowi, a w międzyczasie wszczęto wobec niego postępowanie upadłościowe, w wyniku którego został ostatecznie wykreślony z rejestru handlowego. Organ podatkowy, już po likwidacji dostawcy, wszczął kontrolę wobec nabywcy i przypisał mu solidarną odpowiedzialność za zaległy VAT (z odsetkami), uznając, że kupujący „wiedział lub powinien był wiedzieć”, że podatek nie zostanie zapłacony przez dostawcę.

TSUE potwierdził, że ustanie bytu prawnego dostawcy nie przekreśla możliwości dochodzenia VAT od podmiotu odpowiedzialnego solidarnie. Przypomniał, że istota odpowiedzialności solidarnej polega na tym, że wierzyciel może żądać zapłaty od wybranego dłużnika, a zniknięcie jednego z nich nie wygasza zobowiązania pozostałych. Trybunał podkreślił, że celem tych rozwiązań jest zapewnienie skutecznego poboru VAT. Jednocześnie zaakcentował, że organy podatkowe muszą wykazać, że osoba solidarnie zobowiązana, sama korzystając z prawa do odliczenia, wiedziała lub powinna była wiedzieć, że osoba zobowiązana nie zapłaci podatku.

Uproszczenie dla transakcji trójstronnych możliwe przy 4 podmiotach w łańcuchu (wyrok TSUE z 3 grudnia 2025 r., T‑646/24 MS KLJUČAROVCI, d.o.o.)

Słoweńska spółka nabywała towary od dostawców zarejestrowanych dla celów VAT w Niemczech, a następnie odsprzedawała je podmiotom zidentyfikowanym dla celów VAT w Danii. Transport przebiegał bezpośrednio z Niemiec do Danii, a Spółka raportowała transakcje w Słowenii stosując uproszczenie właściwe dla transakcji trójstronnych, zakładając brak konieczności rejestracji w Danii.

W praktyce towary trafiły do magazynów w Danii i były odbierane przez różne spółki działające w imieniu duńskiego kontrahenta, na rzecz którego spółka słoweńska wystawiła faktury. W konsekwencji łańcuch obejmował cztery podmioty zarejestrowane w trzech państwach członkowskich, a całość była realizowana w ramach jednego transportu z Niemiec do Danii, przy czym ostatecznie to czwarty podmiot uzyskał prawo do rozporządzania towarem jak właściciel. Na tej podstawie słoweńskie organy uznały, że uproszczenie dla transakcji trójstronnych nie ma zastosowania, ponieważ w ramach jednego transportu doszło faktycznie do więcej niż dwóch dostaw, a towary nie zostały udostępnione formalnemu trzeciemu nabywcy, lecz jego klientowi.

Trybunał uznał jednak, że możliwość skorzystania z uproszczenia rozliczeń przewidzianego dla transakcji trójstronnych nie jest wykluczona tylko dlatego, że towar jest dostarczany „od razu” do czwartego podmiotu (klienta podmiotu trzeciego). Rozbudowanie łańcucha dostaw o kolejne ogniwa nie przekreśla samo w sobie możliwości zastosowania tzw. triangulacji. W praktyce oznacza to, że nawet przy łańcuchach obejmujących więcej niż trzy podmioty można analizować, czy regulacje dotyczące transakcji trójstronnych mogą znaleźć zastosowanie do „fragmentu” takiego łańcucha. Trybunał wyjaśnił również, że wiedza drugiego podmiotu w łańcuchu, że towar nie pojedzie do podmiotu trzeciego, lecz do jego klienta, jest neutralna dla spełnienia przesłanek skorzystania z uproszczenia.

Prawa do odliczenia VAT od benefitów pracowniczych nie da się oceniać „pakietowo” (wyrok NSA z 27 listopada 2025 r., I FSK 358/25)

Sprawa dotyczyła wniosku o interpretację w zakresie prawa do odliczenia VAT od szerokiego pakietu benefitów pracowniczych, opisanych przez spółkę na wielu przykładach. Wśród wydatków znalazły się m.in.: przekąski i napoje do części socjalnych (owoce, jogurty, płatki, pizza), dodatkowe środki higieny (kremy do rąk, środki higieny intymnej, dezodoranty), wyposażenie stref relaksu (konsole, gry planszowe, gitara), webinaria prozdrowotne, eventy i konkursy z nagrodami (np. vouchery do kina, bony na atrakcje lub badania), a także poczęstunki i upominki okolicznościowe (np. kubki, notesy, miód, czekolada, plecaki czy nawet „mech w doniczce”).

Dyrektor KIS uznał, że wydatki te nie pozostają w związku z działalnością gospodarczą spółki, lecz służą przede wszystkim zaspokojeniu prywatnych potrzeb personelu. Sąd I instancji podzielił to stanowisko. Jego zdaniem nawet jeśli benefity mogą poprawiać komfort pracy, spółka nie wykazała we wniosku ich wystarczającego związku z jej czynnościami opodatkowanymi. NSA podzielił tę ocenę.

NSA zaznaczył, że spór nie dotyczył oceny „czy związek pośredni może wystarczyć” do odliczenia, lecz tego, czy w ogóle został on wykazany. Podstawowym problemem okazał się „konglomerat” bardzo różnych wydatków ujętych we wniosku zbiorczo i uzasadnionych ogólnym hasłem o „zwiększeniu efektywności”. Zdaniem NSA każdy rodzaj świadczenia powinien być analizowany osobno, a dla konkretnego nabycia trzeba wskazać obiektywne okoliczności, które łączą je, choćby pośrednio, ze sprzedażą opodatkowaną. Tak ogólny opis jak we wniosku spółki nie pozwalał, w ocenie NSA, stwierdzić istnienia wymaganego związku. Jednocześnie sąd zwrócił uwagę, że przy odrębnym wniosku dotyczącym wybranych świadczeń, odpowiednio zawężonym i lepiej uzasadnionym, rezultat mógłby być inny.

Opłata recyklingowa w podstawie opodatkowania VAT (wyrok NSA z 18 listopada 2025 r., I FSK 1733/22)

Spółka prowadząca ogólnopolską sieć sklepów detalicznych wyjaśniła, że sprzedaje m.in. lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego. Przy tej sprzedaży, na podstawie przepisów o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, pobiera od klientów obowiązkową opłatę recyklingową w wysokości określonej w przepisach, a następnie przekazuje ją na rachunek właściwego marszałka województwa.

Spółka argumentowała, że w zakresie tej opłaty pełni wyłącznie funkcję inkasenta, a skoro kwota jest „narzucona ustawą” i w całości przekazywana dalej, nie powinna stanowić elementu ceny za dostawę torby, a tym samym nie powinna podlegać VAT jako część podstawy opodatkowania. Dyrektor KIS i Sąd I instancji nie zgodzili się z tym stanowiskiem, wskazując, że kwoty, którymi sprzedawca obciąża nabywcę w bezpośrednim związku z dostawą towaru, co do zasady, wchodzą do podstawy opodatkowania VAT.

NSA podtrzymał tę ocenę. Sąd uznał, że opłata recyklingowa jest ekonomicznie częścią ceny płaconej przez klienta za nabycie torby, a o włączeniu do podstawy opodatkowania VAT decyduje charakter należności i jej ścisłe powiązanie z transakcją, a nie to kto jest ostatecznym beneficjentem środków. Rola sprzedawcy jako pobierającego i przekazującego środki jest wtórna wobec ekonomicznej istoty należności, a skoro opłata powiększa kwotę płaconą przez klienta przy sprzedaży, w ocenie NSA wchodzi do podstawy opodatkowania VAT.

Zmiany w prawie

Rewolucja w e-fakturowaniu – „go-live” w następnym tygodniu

Obowiązkowy KSeF staje się rzeczywistością, a system przechodzi z etapu przygotowań do realnego stosowania w obrocie gospodarczym. Nowe obowiązki w zakresie wystawiania e-faktur ustrukturyzowanych wejdą w życie od 1 lutego 2026 r. dla największych podatników (obrót powyżej 200 mln zł brutto w 2024 r.).

W obliczu złożoności procesu wdrożenia fakturowania ustrukturyzowanego pod kątem merytorycznym, procesowym i technologicznym, to ostatni moment na zweryfikowanie czy proces przygotowań do KSeF nastąpił prawidłowo i czy organizacja jest odpowiednio przygotowana do wystawiania faktur poprzez KSeF, otrzymywania faktur zakupowych oraz procesowania dokumentów wewnątrz organizacji.

JPK_V7 a KSeF: nowe oznaczenia OFF, BFK i DI

Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług, od 1 lutego 2026 r. w nowych strukturach JPK_V7M(3)/JPK_V7K(3) obowiązkowe będzie wykazywanie numerów KSeF faktur, a jeśli takiego numeru nie będzie na dzień złożenia pliku, zastosowanie znajdzie jedno z oznaczeń: OFF / BFK / DI.

Poszczególne znaczniki będą najogólniej ujmując dedykowane następującym typom dokumentów:

• OFF – faktura wystawiona w trybie offline, która na dzień złożenia ewidencji nie posiada numeru identyfikującego tę fakturę w KSeF; 
• BFK – faktura elektroniczna oraz faktura w postaci papierowej;
• DI – dowód inny niż faktura.