Plan kontroli NIK i UODO na 2026 r.

Newsletter „Strefa samorządu – podatki i prawo w JST” (3/2026) 23 stycznia 2026 r.

Kluczowe obszary kontroli NIK na rok 2026

Plan pracy NIK opracowywany jest z uwzględnieniem ryzyka występowania nieprawidłowości w poszczególnych obszarach kontroli, które realnie mogą wystąpić również w działalności jednostek samorządu terytorialnego (dalej: JST).

Plan na 2026 rok obejmuje następujące obszary tematyczne:

• bezpieczeństwo narodowe - w tym zakresie JST powinny zwrócić szczególną uwagę na zaplanowaną kontrolę realizacji zadań przez terytorialne organy ochrony ludności, a także przygotowanie do zapewnienia porządku publicznego w miastach;
• finanse i sprawy publiczne – obszar ten uwzględnia m.in. zaplanowaną kontrolę z zakresu skuteczności dochodzenia należności i racjonalności zarządzania wolnymi środkami przez wybrane JST;
• rozwój i gospodarka - NIK planuje skontrolować w tym zakresie m.in. czy udzielanie i realizacja zamówień publicznych in-house w samorządzie terytorialnym przebiegały prawidłowo i rzetelnie, a korzystanie z tej formuły było efektywne. Kontrolerzy planują sprawdzić prawidłowość podjętych działań w ramach rządowych programów wspierania inwestycji związanych z realizacją kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury;
• spójność i infrastruktura – w tym obszarze zaplanowano audyt dotyczący odporności infrastruktury krytycznej, bezpieczeństwa technicznego i cyfrowego oraz realizacji polityk sprzyjających spójności terytorialnej;
• sprawy społeczne - to obszar tematyczny kontroli, obejmujący weryfikację prawidłowości realizacji programów wspierających aktywność zawodową rodziców, a także czy prawidłowo finansowano niepubliczne formy wychowania przedszkolnego. NIK zamierza także podjąć czynności mające na celu ustalenie czy administracja publiczna realizuje prawidłowo zadania z zakresu pomocy społecznej w sytuacjach kryzysowych;

• zasoby naturalne - kontrole w tym zakresie skupią się na prawidłowości, rzetelności i gospodarności działań samorządów w zakresie ochrony środowiska, rolnictwa i gospodarki wodnej. Obejmą m.in. wdrażanie programu „Czyste Powietrze”, ochronę przed hałasem i powodzią, odbudowę infrastruktury po katastrofach, inwestycje przeciwpowodziowe oraz realizację projektów zwiększających potencjał zrównoważonej gospodarki wodnej w ramach Krajowego Planu Odbudowy

Obszary objęte planem kontroli UODO na 2026 rok

W świetle udostępnionego komunikatu dotyczącego planu kontroli sektorowych na bieżący rok działalności JST przyjrzy się także UODO.

Z perspektywy JST istotne są dwa obszary planowanych kontroli. Pierwszy z nich dotyczy podmiotów leczniczych, w szczególności w zakresie stosowania monitoringu wizyjnego. Kontrole będą obejmować sposób przetwarzania danych osobowych, ze szczególnym uwzględnieniem danych dzieci, m.in. w oddziałach pediatrycznych szpitali oraz w przychodniach i poradniach dla najmłodszych pacjentów.

Drugim obszarem są kontrole związane z prowadzeniem Biuletynu Informacji Publicznej (dalej: BIP). UODO zapowiada weryfikację prawidłowości przetwarzania danych osobowych w ramach realizacji obowiązków informacyjnych, w tym w szczególności zasad anonimizacji oraz praktyk udostępniania nagrań i transmisji z sesji rad gmin.

Podsumowanie

Plan pracy NIK i UODO na 2026 r. wyraźnie pokazuje, że działalność JST znajdzie się w centrum zainteresowania tych organów, zwłaszcza w kontekście szeroko rozumianego bezpieczeństwa. Samorządy powinny wykorzystać najbliższy czas na weryfikację swoich procedur lub w razie takiej potrzeby - podjęcie niezbędnych działań organizacyjnych. Zasadne może być przeprowadzenie wewnętrznego przeglądu obszarów wskazanych w planach kontroli – w szczególności w zakresie bezpieczeństwa ludności, zarządzania finansami, stosowania formuły in-house, realizacji zadań infrastrukturalnych oraz ochrony danych osobowych, w tym wykorzystania monitoringu wizyjnego i prowadzenia BIP. Wczesna identyfikacja potencjalnych ryzyk, uzupełnienie dokumentacji oraz weryfikacja praktyki działania JST i ich jednostek organizacyjnych może istotnie ograniczyć skutki ewentualnych ustaleń pokontrolnych i pozwolić na świadome dostosowanie się do kierunków oceny przyjętych przez organy kontrolne.