Organizacja konkursów a skutki podatkowe w PIT i ZUS

Czym jest konkurs na gruncie PIT?

Ustawa o PIT nie zawiera definicji konkursu. W związku z tym, należy odwołać się do wykładni językowej, na którą wskazuje np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2022 r. (sygn. III SA/Wa 957/22), zgodnie z którym „Konkurs jest rozumiany jako przedsięwzięcie o charakterze artystycznym, rozrywkowym, sportowym mające określony program i dające możliwość wyboru przez eliminację najlepszych wykonawców (uczestników), autorów danych prac itp. zwykle wyróżnianych nagrodami. (…)”

Zatem wydarzenie organizowane przez firmę będzie można uznać za konkurs, jeśli zostaną spełnione poniższe warunki:

• zwycięzcy zostaną wyłonieni na drodze wzajemnej rywalizacji;
• istnieje regulamin konkursu;
• liczba zwycięzców jest ograniczona;
• są wskazane osoby odpowiedzialne za przebieg konkursu i wyłonienie zwycięzców – jury, komisja konkursowa;
• zwycięzcy otrzymują nagrody.

Jak opodatkować nagrody z konkursu – znaczenie grupy uczestników

Konkursy otwarte

Kwalifikacja nagród uzyskanych w konkursach, w których może wziąć udział każdy zainteresowany bez żadnych dodatkowych ograniczeń, nie budzi wątpliwości. Nagrody w takich konkursach podlegają opodatkowaniu według zasad zasady art. 30 ust.1 pkt. 2 ustawy o PIT - 10% zryczałtowanym PIT.

Konkurs skierowany wyłącznie do pracowników

Inaczej wygląda sytuacja, jeśli konkurs jest skierowany wyłącznie do pracowników danego pracodawcy. Wartość nagrody jest wtedy traktowana jak przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o PIT. Oznacza to, że powinna być opodatkowana zgodnie ze skalą podatkową (12% lub 32%).

Stanowisko to zostało odzwierciedlone m.in. w interpretacji podatkowej z dnia 1 sierpnia 2022 r. o sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.391.2022.2.GG: „(…) w przypadku konkursu organizowanego wyłącznie do Państwa pracowników, zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, wygrana (wartość wygranej) będzie stanowić przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ww. ustawy, a zatem nie podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. (…).

Konkursy skierowane do szerszej, zamkniętej grupy

Często jednak konkursy są skierowane do szerszej grupy, np. pracowników, ale również do zleceniobiorców, osób zaangażowanych przez agencję pracy i skierowane do pracy na rzecz organizacji przeprowadzającej konkurs czy członków rodzin pracowników.

W takiej sytuacji, niezależnie od tego czy zwycięzcą będzie pracownik, czy osoba z grupy innej niż pracownicza, przychód w postaci wygranej w konkursie stanowi przychód z innych źródeł (art. 20 ust. 1 ustawy o PIT). Wtedy nagroda podlega opodatkowaniu 10% zryczałtowanym PIT. Podmiot, który wydaje nagrodę musi naliczyć i odprowadzić zaliczki na podatek do właściwego urzędu skarbowego oraz przygotować i złożyć deklarację PIT-8AR do końca stycznia kolejnego roku (czyli po roku podatkowym, w którym przekazano nagrodę).

Organizacja konkursu zlecona podmiotowi zewnętrznemu

Dodatkowe wątpliwości pojawiają się, gdy firma zleca kompleksową organizację konkursu podmiotowi zewnętrznemu, np. agencji marketingowej, która kupuje i wydaje nagrody. Przepisy ustawy o PIT nakładają obowiązki płatnika na podmiot wydający nagrodę, podczas gdy organy podatkowe wskazują, iż płatnikiem pozostaje podmiot finansujący przeprowadzenie konkursu i przewidziane w nim nagrody.

Takie podejście jest niepraktyczne, szczególnie jeśli organizacja konkursów jest zlecana zewnętrznym agencjom w sposób kompleksowy, uwzględniający również zakup i wydawanie nagród. W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiają się jednak wyroki prezentujące stanowisko odmienne od tego w interpretacjach (np. wyrok WSA w Gliwicach sygn. akt I SA/GL 577/23).

W przypadku konkursów organizowanych wyłącznie dla pracowników pojawiały się interpretacje wskazujące, że w sytuacji, gdy taki konkurs nie jest związany bezpośrednio z zakresem obowiązków pracownika, to wartość nagrody w takim konkursie może być rozpoznawana jako przychód z innych źródeł, a nie jako przychód ze stosunku pracy. Nie jest to jednak podejście, które można uznać za ugruntowane (i wymaga uzyskania odpowiedniej interpretacji podatkowej).

Kiedy nagroda z konkursu może być zwolniona z podatku?

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 68 ustawy o PIT, przychód z tytułu wygranej w konkursie może zostać zwolniony z opodatkowania, jeśli stanowi:

• wartość wygranych w konkursach i grach organizowanych i emitowanych (ogłaszanych) przez środki masowego przekazu (prasa, radio i telewizja) – dla zastosowania zwolnienia środki masowego przekazu muszą być nie tylko emitentem, ale także organizatorem danego konkursu;
• wartość wygranych w konkursach z dziedziny nauki, kultury, sztuki, dziennikarstwa i sportu;
• jednorazowa wartość tych wygranych lub nagród nie przekracza kwoty 2 000 zł.

Jeśli z powyższego zwolnienia nie można skorzystać, bo wartość nagrody przekracza 2 000 zł, to zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% pobiera się od całkowitej wartości nagrody.

Czy wygrana w konkursie stanowi podstawę do naliczania składek ZUS?

Jeśli nagroda w konkursie stanowi przychód ze stosunku pracy, to w takim przypadku ta wygrana stanowi również podstawę do naliczania składek ZUS.

Jeżeli natomiast konkurs ma charakter otwarty, czyli jest również skierowany do innych osób niż pracownicy spółki, a wygrana nie jest powiązana z wykonywaną pracą i obowiązkami służbowymi, to przychód z nagrody jest kwalifikowany jako przychód z innych źródeł. W takiej sytuacji nie stanowi podstawy wymiaru składek ZUS.