Nowe reguły w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów

Projektowane przepisy krajowe 

W związku ze zbliżającym się terminem stosowania Rozporządzenia trwają zaawansowane prace nad projektem ustawy (UC115; dalej: „Projekt”) mającej zapewnić to stosowanie w polskim porządku prawnym. Nowa ustawa ma określać właściwe organy i ich zadania, formę przekazywania i wymiany informacji, współpracę organów krajowych w zakresie egzekwowania przepisów oraz administracyjne kary pieniężne za naruszenia. Jednocześnie zastąpi ona obowiązującą obecnie Ustawę z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Opublikowana w lutym tego roku wersja Projektu spotkała się z szerokim zainteresowaniem zarówno w procesie konsultacji publicznych, jak i w ramach uzgodnień oraz opiniowania. Zmieniona wersja z 10 kwietnia 2026 r., opublikowana w ramach II tury uzgodnień, uwzględniła zgłaszane uwagi jedynie częściowo. Poniżej przyglądamy się wybranym rozwiązaniom wynikającym z aktualnej wersji Projektu.  

Organy odpowiadające za stosowanie przepisów 

W Projekcie utrzymano rolę Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jako organu właściwego wykonującego obowiązki państwa członkowskiego określone w Rozporządzeniu, we współpracy ze wskazanymi w projekcie organami. Jednocześnie nie zostały uwzględnione postulaty dotyczące istotnego zwiększenia współpracy z samorządami w ramach transgranicznego przemieszczania odpadów.

DIWASS i cyfryzacja procedur przemieszczania odpadów

W zakresie przekazywania i wymiany informacji Projekt potwierdza, że będą się one odbywały się za pośrednictwem centralnego systemu DIWASS, prowadzonego przez Komisję Europejską. Dookreślono także kwestie związane z identyfikacją podmiotów uczestniczących w przemieszczaniu odpadów, wskazując numer EORI (Economic Operators Registration and Identification) jako podstawowy numer identyfikacyjny.

Gwarancje finansowe bez istotnych zmian

W Projekcie pozostawiono formy gwarancji finansowej przyjęte na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, tj. gwarancji bankowej, gwarancji ubezpieczeniowej albo depozytu odpowiedniej sumy pieniężnej na wydzielonym rachunku bankowym. Projektodawca nie przychylił się do części postulatów zmierzających do rozszerzenia tego katalogu o inne formy równoważnego ubezpieczenia. Zgodnie z uwagami UKNF doprecyzowano natomiast zasady ustalania, jakie podmioty mogą udzielać gwarancji.

Nowe zasady wydawania zezwoleń  

Projekt określa zasady wydawania decyzji dotyczących przemieszczania odpadów, a także zezwoleń wstępnych. W zakresie tych ostatnich istotna zmiana wiąże się ze zrezygnowaniem przez projektodawcę z pierwotnej koncepcji obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia wstępnego w przypadku m.in. przekazania nieprawdziwych danych przez właściciela instalacji odzysku.

Kary administracyjne i opłaty – co się zmieni? 

Projekt przewiduje podwyższenie minimalnej wysokości kar pieniężnych. Uzasadniono to potrzebą zapewnienia, aby minimalna kara pieniężna za nielegalne przemieszczenie odpadów objętych procedurą uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody była wyższa niż koszty administracyjne związane z uzyskaniem zezwolenia. Niezmieniona pozostanie natomiast górna granica administracyjnych kar pieniężnych, wynosząca 1 000 000 PLN. Na niezmienionym poziomie w stosunku do przepisów dotychczasowych pozostaje także stawka opłaty skarbowej za wydanie zezwolenia na transgraniczne przemieszczanie odpadów (14 000 PLN).

Dalsze kroki

Na przyjęcie przepisów krajowych zapewniających stosowanie Rozporządzenia pozostało już niewiele czasu. Podmioty uczestniczące w transgranicznym przemieszczaniu odpadów powinny już teraz analizować wpływ nowych regulacji na swoje procedury i obowiązki, aby uniknąć istotnych ryzyk prawnych i operacyjnych związanych z funkcjonowaniem w nowym, scyfryzowanym modelu wymiany informacji i nadzoru regulacyjnego.