Przegląd podatkowy: VAT

Wybrane orzeczenia TSUE i NSA

Rozliczenia wewnątrzgrupowe i VAT: kiedy korekta dochodowości jest usługą? (wyrok TSUE z 4 września 2025 r., C-726/23)

Sprawa dotyczyła rozliczeń wewnątrzgrupowych pomiędzy spółką-matką z Belgii a spółką operacyjną z Rumunii. Podmiot belgijski ustalał strategię, negocjował umowy z dostawcami i ponosił główne ryzyka gospodarcze, podczas gdy rumuńska spółka zajmowała się sprzedażą i wynajmem sprzętu.

Zgodnie z polityką cen transferowych spółce rumuńskiej zagwarantowano określony poziom marży, a w latach, gdy jej zysk operacyjny spółki przekraczał ustalony próg, spółka belgijska wystawiała tzw. faktury wyrównawcze. Organy podatkowe odmówiły jej jednak prawa do odliczenia VAT, twierdząc, że brak jest dowodów rzeczywistego świadczenia usług i ich związku z działalnością opodatkowaną.

TSUE orzekł, że płatności mające zapewnić utrzymanie marży operacyjnej w przedziale rynkowym, stanowią wynagrodzenie za usługi i podlegają VAT, jeżeli istnieje umowa określająca wzajemne zobowiązania oraz realne świadczenia wykraczające poza zwykłe wykonywanie praw właścicielskich, przynoszące wymierną korzyść spółce operacyjnej. Nie ma przy tym znaczenia, że wysokość płatności ustalana jest dopiero po zakończeniu roku – o ile mechanizm kalkulacji jest z góry określony.

W zakresie dokumentacji TSUE podkreślił, że organy podatkowe nie mogą odmówić prawa do odliczenia wyłącznie z powodu braków formalnych na fakturze, jeżeli z innych dowodów da się ustalić, że usługa została rzeczywiście wykonana i wykorzystana w działalności opodatkowanej. Organy mogą żądać dodatkowych informacji, ale nie powinny wymagać, by podatnik dowodził ekonomicznej konieczności czy opłacalności danej usługi.

Stawka 0% wciąż możliwa, gdy WDT okazało się eksportem (wyrok TSUE z 1 sierpnia 2025 r., C-602/24)

Polski podatnik wykazał sprzedaż jabłek jako WDT na Litwę ze stawką 0%, choć nabywca, bez jego wiedzy i wbrew ustaleniom umownym, faktycznie wywiózł towar do Białorusi. Po ustaleniu tej okoliczności, organy podatkowe uznały, że w takiej sytuacji rozpatrywane dostawy nie miały charakteru wewnątrzwspólnotowego. W konsekwencji stwierdziły, że polski dostawca powinien rozpoznać transakcję jako krajową, podlegającą VAT o stawce 5%.

Na tle sporu, który wyniknął w tej sprawie pomiędzy podatnikiem a organami podatkowymi, WSA w Warszawie zapytał TSUE: i) czy dostawę zadeklarowaną jako WDT należy uznać za eksport, gdy nabywca wywozi towar poza Unię; ii) czy dla zastosowania zwolnienia z art. 146 ust. 1 lit. b dyrektywy (zwolnienie z prawem do odliczenia, tj. polska „stawka 0%” dla eksportu) ma znaczenie, że wywóz nastąpił z inicjatywy nabywcy, bez porozumienia i wiedzy dostawcy; oraz iii) czy istotne jest, że fakt wywozu wynika z ustaleń organów opartych na dokumentach celnych, mimo że posiadane przez podatnika dokumenty przewozowe wskazują inaczej.

TSUE uznał, że w takich okolicznościach dostawę należy traktować jako eksport zwolniony (art. 146 ust. 1 lit. b dyrektywy, w polskich przepisach: stawka 0%), jeżeli materialne przesłanki eksportu są spełnione, tj. przeniesiono prawo do rozporządzania towarem jak właściciel i towar faktycznie opuścił Unię. Podkreślił, że kwalifikację determinuje rzeczywisty przebieg transakcji, a nie intencje stron. Ponadto Trybunał uznał, że odmowa zastosowania zwolnienia w eksporcie z tego tylko powodu, że podatnik nie dysponuje prawidłowymi dokumentami dotyczącymi wywozu, nie jest proporcjonalna, jeżeli – jak w niniejszej sprawie – organy podatkowe mają pewność, że towary zostały wywiezione. Taka odmowa wykraczałaby poza to, co jest konieczne do zapewnienia prawidłowego poboru podatku, ponieważ zwolnienie z VAT podlegałoby nadmiernym wymogom formalnym, bez badania, czy materialne kryteria zwolnienia są rzeczywiście spełnione.

Niewykorzystana część bonu MPV nie podwyższa podstawy opodatkowania (wyrok NSA z 9 września 2025 r., I FSK 524/21)

Sprawa dotyczyła sieci handlowej, która wyemitowała odpłatne bony MPV (bony różnego przeznaczenia) na okaziciela. Nie podlegały one wymianie na gotówkę i służyły do zapłaty za różne towary i usługi. Możliwe były sytuacje, gdy klient płacił bonem o nominale wyższym niż cena zakupu, a zgodnie z regulaminem różnica przepadała na rzecz spółki. Przykładowo: klient wykorzystał bon na 50 zł na zakupy za cenę 48 zł brutto. Spółka chciała potwierdzić z Dyrektorem KIS prawidłowy sposób rozliczenia VAT od transakcji opłaconej bonem.

Spółka uważała, że VAT należy liczyć od faktycznie zrealizowanej części bonu, tj. od tej części wynagrodzenia, która odpowiada cenie dostarczonych towarów/usług w kwocie netto. Jej zdaniem zatrzymana różnica nie była zapłatą za jakiekolwiek świadczenie. Dyrektor KIS uważał jednak, że w takiej sytuacji bon MPV należy traktować jako zrealizowany w całości, a za podstawę opodatkowania należy przyjąć kwotę wynagrodzenia zapłaconego za ten bon przez klienta, pomniejszoną o kwotę VAT związaną z dostarczonymi towarami lub świadczonymi usługami z całej kwoty zrealizowanego bonu MPV.

NSA przyznał w sporze rację spółce. Potwierdził, że niewykorzystana różnica nie stanowi zapłaty za świadczenie i pozostaje poza VAT. Powołując się na treść art. 29a ust. 1b pkt 1 ustawy o VAT, który zdaniem organu nie miał zastosowania w sprawie, sąd II instancji stwierdził, że w analizowanej sprawie podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług dokonanych w zamian za bon różnego przeznaczenia realizowany w części, w odniesieniu do tego bonu, jest równa odpowiedniej części wynagrodzenia zapłaconego za ten bon różnego przeznaczenia, pomniejszonej o kwotę podatku związaną z dostarczonymi towarami lub świadczonymi usługami – bez względu na to, czy nabywca ma możliwość realizacji tego bonu w zakresie jego niewykorzystanej wartości.

Błąd w stawce VAT przy sprzedaży B2C daje prawo do ubiegania się o zwrot nadpłaty (wyrok NSA z 3 września 2025 r., I FSK 1248/22)

Sprawa dotyczyła spółki, która omyłkowo naliczyła podatek w transakcji korzystającej ze zwolnienia z VAT, dotyczącej sprzedaży lokalu mieszkalnego na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Spółka chciała potwierdzić, że w takiej sytuacji ma prawo do skorygowania podatku należnego wskazanego w deklaracji VAT i wystąpienia o zwrot podatku do urzędu skarbowego.

Dyrektor KIS uznał, że takie prawo spółce nie przysługuje, ponieważ ciężar VAT został poniesiony przez ostatecznego nabywcę. Skoro to nie spółka była podmiotem, który ostatecznie poniósł ciężar ekonomiczny podatku, to zwrot nadpłaty oznaczałby dla niej nieuzasadnione przysporzenie ze strony Skarbu Państwa.

NSA nie podzielił argumentacji organu podatkowego. W ustnym uzasadnieniu przypomniał konkluzje wyroku TSUE w sprawie C-606/22, dotyczącej polskiej spółki. Z tego rozstrzygnięcia wynikało, że organ danego państwa członkowskiego może podnieść zarzut bezpodstawnego wzbogacenia podatnika wyłącznie wtedy, gdy po dokonaniu analizy ekonomicznej, która uwzględnia wszystkie istotne okoliczności wykaże, że ciężar finansowy podatku nienależnie pobranego spoczywający na tym podatniku został w całości zneutralizowany. NSA zaznaczył, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji nie dostrzega tego typu neutralizacji, co jednak nie wyklucza, że w ewentualnym postępowaniu podatkowym organ, odwołując się do wskazówek Trybunału, może podjąć próbę jej wykazania.

Zmiany w prawie

KSeF 2.0 w Dzienniku Ustaw – potwierdzone daty startu w 2026 r.

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację ustawy o VAT wdrażającą obowiązkowy KSeF w modelu „KSeF 2.0”, czyli ustawę z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Z przepisów ustawy wynika, że nowe obowiązki w zakresie wystawiania e-faktur ustrukturyzowanych wejdą w życie od 1 lutego 2026 r. dla największych podatników (obrót powyżej 200 mln zł brutto w 2024 r.) oraz od 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych.

W kontekście zmian związanych z KSeF, warto odnotować, że:

• 17 września 2025 roku Ministerstwo Finansów opublikowało robocze wersje struktur logicznych JPK_VAT, a zmiany łączą się z nowymi obowiązkami w zakresie faktur ustrukturyzowanych (chociaż uwzględnia też zamiany w obszarze systemu kaucyjnego);
• 30 września 2025 roku resort finansów planuje uruchomić testy otwarte API KSeF 2.0, czyli testy oprogramowania, które służy do wymiany informacji między KSeF a dostępnymi na rynku systemami do fakturowania;
• 15 października 2025 roku użytkownicy, zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Finansów, będą mogli zintegrować się przez API KSeF 2.0 ze środowiskiem przedprodukcyjnym (DEMO);
• 1 listopada 2025 roku ma zostać uruchomiony Moduł Certyfikatów i Uprawnień (MCU), który umożliwi nadawanie uprawnień użytkownikom KSeF;
• 3 listopada 2025 r. użytkownicy mają być w stanie rozpocząć testowanie Aplikacji Podatnika KSeF 2.0 w środowisku testowym;
• 15 listopada 2025 roku Ministerstwo Finansów planuje udostępnić Aplikację Podatnika KSeF 2.0 w środowisku przedprodukcyjnym.

Zwiększy się próg zwolnienia podmiotowego w VAT

Ustawa z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług przewiduje, że od 2026 r. ustawowy limit zwolnienia z VAT zostanie podniesiony do kwoty 240 000 zł rocznie. Jeśli podatnik w 2025 roku przekroczy obecny limit 200 000 zł, ale jego sprzedaż w 2025 r. nie przekroczy nowego progu, od 1 stycznia 2026 roku będzie mógł dalej korzystać ze zwolnienia podmiotowego.

System kaucyjny a VAT – Objaśnienia MF

System kaucyjny wchodzi w życie 1 października 2025 roku, a na początku września Ministerstwo Finansów opublikowało objaśnienia w sprawie rozliczeń VAT w systemie kaucyjnym. Objaśnienia MF pokazują, jak w praktyce stosować przepisy VAT do operacji w nowym systemie kaucyjnym dla opakowań jedno- i wielokrotnego użytku.