Przegląd podatkowy: VAT

Wybrane orzeczenia

Faktura otrzymana przed złożeniem deklaracji może pozwalać na wcześniejsze odliczenie VAT (wyrok Sądu UE z 11 lutego 2026 r., T-689/24, I. S.A. przeciwko Dyrektorowi KIS)

Sprawa dotyczyła polskiej spółki, która nabywała towary i usługi wykorzystywane do działalności opodatkowanej VAT. Spółka zapytała, czy może odliczyć VAT naliczony w rozliczeniu za okres, w którym po stronie sprzedawcy powstał obowiązek podatkowy, jeżeli fakturę dokumentującą zakup otrzymała dopiero w kolejnym okresie rozliczeniowym, ale jeszcze przed złożeniem deklaracji za okres, którego dotyczyła transakcja. Dyrektor KIS uznał, że zgodnie z polskimi przepisami odliczenie jest możliwe najwcześniej w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę.

Sąd UE uznał takie podejście za niezgodne z prawem UE. Wskazał, że należy odróżnić moment powstania prawa do odliczenia od warunków jego wykonania. Prawo do odliczenia powstaje zasadniczo w momencie, w którym podatek staje się wymagalny, czyli gdy dochodzi do dostawy towarów lub wykonania usługi. Posiadanie faktury jest natomiast warunkiem skorzystania z tego prawa, ale nie powinno automatycznie przesuwać odliczenia na kolejny okres, jeżeli podatnik posiada fakturę już w chwili składania deklaracji za okres, w którym spełnione były materialne przesłanki odliczenia.

Sąd uznał, że przepisy dyrektywy VAT oraz zasady neutralności i proporcjonalności sprzeciwiają się regulacji krajowej, która uniemożliwia podatnikowi odliczenie VAT w deklaracji za okres, w którym powstało prawo do odliczenia, tylko dlatego, że faktura została otrzymana dopiero po zakończeniu tego okresu. Jeżeli podatnik posiada prawidłową fakturę przed złożeniem deklaracji, odsunięcie odliczenia na kolejny okres prowadzi do czasowego finansowania VAT przez podatnika, mimo że organ podatkowy ma możliwość weryfikacji dokumentu na moment złożenia rozliczenia.

Punkty lojalnościowe nie są bonem VAT, jeżeli nie stanowią zapłaty za dostawę (wyrok TSUE z 5 marca 2026 r., C-436/24, Skatteverket przeciwko Lyko Operations AB)

Sprawa dotyczyła szwedzkiej spółki prowadzącej sprzedaż kosmetyków i produktów do pielęgnacji włosów w sklepach stacjonarnych oraz online. Spółka planowała wprowadzenie programu lojalnościowego, w ramach którego klienci otrzymywaliby punkty za zakupy. Punkty mogły być następnie wykorzystane w specjalnym „sklepie za punkty” do otrzymania dodatkowych towarów, zasadniczo o niskiej wartości, ale wyłącznie przy okazji kolejnego zakupu u tego samego sprzedawcy. Towary dostępne w tym mechanizmie mogły być opodatkowane różnymi stawkami VAT.

Spółka wystąpiła do szwedzkiej komisji prawa podatkowego o potwierdzenie, czy taki program prowadzi do przekazania klientom bonów różnego przeznaczenia. Było to istotne praktycznie, ponieważ przy bonach różnego przeznaczenia VAT jest zasadniczo rozliczany dopiero przy ich realizacji, a podstawa opodatkowania VAT zależy od wynagrodzenia zapłaconego za bon albo jego wartości pieniężnej.

Szwedzka komisja prawa podatkowego uznała, że punkty przyznawane przez spółkę nie są bonami, ponieważ nie mają określonej wartości pieniężnej i są przekazywane klientom bez odrębnego wynagrodzenia. Sprawa trafiła następnie do sądu administracyjnego, przed którym organ podatkowy domagał się utrzymania swojego stanowiska, a spółka wnosiła o uznanie punktów za bony. Sąd krajowy skierował do TSUE pytanie, czy punkty przyznawane w takim programie lojalnościowym mieszczą się w definicji bonu, a gdyby odpowiedź była pozytywna, jak ustalić podstawę opodatkowania VAT przy ich realizacji.

TSUE uznał podejście organu za prawidłowe. Przypomniał, że bonem w rozumieniu dyrektywy VAT jest tylko taki instrument, z którym wiąże się obowiązek jego przyjęcia jako całości lub części wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, a towary, usługi albo potencjalni dostawcy są wskazani w samym instrumencie lub powiązanej dokumentacji. W analizowanym programie pierwsza z tych przesłanek nie była spełniona. Punkty nie były przyjmowane jako zapłata za towary, lecz dawały klientowi możliwość otrzymania dodatkowego produktu, jeżeli zdecydował się na kolejny zakup u tego samego sprzedawcy. W konsekwencji Trybunał uznał, że punkty nie podlegają szczególnym zasadom VAT właściwym dla bonów.

Protokół odbioru może przesądzać o wykonaniu usług IT dla celów VAT (wyrok NSA z 31 marca 2026 r., I FSK 1353/23)

Spółka świadcząca usługi wdrożeniowe i aktualizacyjne w obszarze IT wyjaśniła we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, że realizowane przez nią projekty są odbierane przez klientów w całości albo etapami. Odbiór danego etapu następował na podstawie protokołu podpisywanego przez klienta po weryfikacji wykonanych prac. Dla poszczególnych etapów określano odrębne wynagrodzenie, a podpisany protokół stanowił podstawę do wystawienia faktury.

Spółka argumentowała, że w takim modelu obowiązek podatkowy w VAT powstaje w dacie podpisania protokołu odbioru usługi lub jej części, chyba że wcześniej otrzyma zapłatę. Powoływała się przy tym na wyrok TSUE w sprawie C-224/18 Budimex, wskazując, że formalny odbiór może wyznaczać moment wykonania usługi, jeżeli wynika z umowy, odpowiada realiom danej branży i ma znaczenie dla potwierdzenia wykonania świadczenia. Dyrektor KIS nie zgodził się z tym stanowiskiem, uznając, że usługa jest wykonana już z chwilą faktycznego zakończenia prac i zgłoszenia ich do odbioru, a protokół ma jedynie charakter potwierdzający.

NSA nie podzielił zawężającego podejścia organu, zgodnie z którym zasady wynikające z wyroku Budimex miałyby dotyczyć wyłącznie usług budowlano-montażowych. W ocenie NSA orzeczenie TSUE ma szerszy charakter i może znaleźć zastosowanie również do usług IT. Istota sporu sprowadzała się do charakteru podpisania protokołu odbioru przez klienta w rozstrzyganej sprawie: czy jest to wyłącznie techniczne potwierdzenie usługi wykonanej już wcześniej, czy też element uzgodnionego przez strony procesu odbioru, bez którego dana usługa lub jej etap nie mogą zostać uznane za wykonane dla celów VAT. NSA, podzielając stanowisko WSA, opowiedział się za drugim podejściem. Uznał, że jeżeli odbiór wynika z umowy, odpowiada realiom branży IT i potwierdza rzeczywiste zakończenie prac, podpisanie protokołu może wyznaczać moment wykonania usługi lub jej części, a w konsekwencji także moment powstania obowiązku podatkowego w VAT.

Płatność z rozliczenia kontraktów SWAP nie przesądza o świadczeniu usługi dla celów VAT (wyrok NSA z 24 marca 2026 r., I FSK 1218/23)

Spółka należąca do międzynarodowej grupy produkującej opakowania metalowe pełniła funkcję spółki holdingowej. W celu zabezpieczenia ryzyka zmiany cen aluminium zawierała kontrakty terminowe typu SWAP z instytucjami finansowymi, a następnie analogiczne transakcje ze spółkami zależnymi. Cena realizacji transakcji wewnątrzgrupowych była ustalana na podstawie ceny transakcji z podmiotem zewnętrznym. W zależności od relacji ceny stałej i zmiennej rozliczenie kontraktu SWAP w relacji ze spółką zależną mogło prowadzić albo do płatności na rzecz Spółki, albo do płatności dokonywanej przez Spółkę na rzecz spółki zależnej.

Spółka argumentowała, że w relacji ze spółkami zależnymi ona pozostaje usługodawcą w ramach transakcji zabezpieczających, niezależnie od kierunku przepływu środków z rozliczenia SWAP. Organizowała bowiem wewnątrzgrupowy model zabezpieczenia ryzyka cen surowców, zawierała transakcje z instytucjami finansowymi, a następnie oferowała spółkom zależnym odpowiadające im instrumenty zabezpieczające. W konsekwencji wypłata kwoty rozliczenia przez Spółkę na rzecz spółki zależnej nie powinna być traktowana jako wynagrodzenie za usługę świadczoną przez tę spółkę zależną na rzecz Spółki. Dyrektor KIS nie zgodził się z tym stanowiskiem, uznając, że przy ujemnym wyniku rozliczenia po stronie Spółki dochodzi do nabycia usługi od zagranicznej spółki zależnej, a tym samym do importu usług.

NSA oddalił skargę kasacyjną organu i nie zgodził się z podejściem, zgodnie z którym o statusie usługodawcy i usługobiorcy miałby decydować kierunek przepływu środków z rozliczenia instrumentu finansowego. Sąd zwrócił uwagę, że wynik takiego rozliczenia jest zmienny i zależy od przyjętych parametrów rynkowych, w tym przypadku cen aluminium. Zdaniem NSA właściwym kryterium jest ocena, czyje potrzeby zabezpiecza dany instrument finansowy. W analizowanym modelu spółki zależne były narażone na ryzyko wzrostu cen aluminium wykorzystywanego w produkcji i ich potrzeby były zabezpieczane przez transakcje SWAP. Spółka holdingowa odpowiadała na tę potrzebę, oferując spółkom zależnym mechanizm zabezpieczenia ryzyka. Wypłata środków przez Spółkę na rzecz spółki zależnej w przypadku ujemnego wyniku rozliczenia była jedynie konsekwencją mechanizmu finansowego, a nie wynagrodzeniem za usługę świadczoną przez spółkę zależną na rzecz Spółki.

Zmiany w prawie

KSeF: rozszerzenie obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych od 1 kwietnia 2026 r.

Obowiązkowy KSeF wszedł w kolejny etap praktycznego stosowania. Od 1 kwietnia 2026 r. obowiązek wystawiania faktur w KSeF objął zasadniczo także podatników, których sprzedaż w 2024 r. nie przekroczyła 200 mln zł brutto. Wyjątek przejściowy dotyczy podatników, u których miesięczna wartość sprzedaży dokumentowanej fakturami nie przekracza 10 tys. zł brutto. Jednocześnie obowiązek odbierania faktur w KSeF funkcjonuje już od 1 lutego 2026 r.
 

Pierwsze JPK_V7 z danymi KSeF i nowymi oznaczeniami

W rozliczeniach za okresy po wejściu w życie obowiązkowego KSeF podatnicy składają już JPK_V7 według nowych struktur JPK_V7M(3) / JPK_V7K(3), uwzględniających dane wynikające z funkcjonowania KSeF. W praktyce oznacza to konieczność raportowania numerów KSeF faktur, a w przypadku ich braku na dzień złożenia ewidencji, zastosowania odpowiednich oznaczeń:

• OFF – faktura wystawiona w trybie offline, która na dzień złożenia ewidencji nie posiada numeru identyfikującego tę fakturę w KSeF;
• BFK – faktura elektroniczna oraz faktura w postaci papierowej;
• DI – dowód inny niż faktura.
   

Czasowa obniżka VAT na paliwa

Od 31 marca 2026 r. do 30 kwietnia 2026 r. dla dostawy, wewnątrzwspólnotowego nabycia oraz importu określonych paliw silnikowych stosuje się obniżoną stawkę VAT w wysokości 8%. Preferencja obejmuje zasadniczo benzyny silnikowe, oleje napędowe oraz biokomponenty stanowiące samoistne paliwa przeznaczone do napędu silników spalinowych, spełniające wymagania jakościowe określone w odrębnych przepisach.

Zmiana ma charakter czasowy i została wprowadzona jako element szerszego pakietu działań osłonowych na rynku paliw, obejmującego również czasową obniżkę akcyzy na wybrane paliwa.
 

Projekt zmian w VAT: nowe zasady dokumentowania eksportu

W wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów (numer projektu UDER112 - projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług) pojawił się projekt zmian w zakresie dokumentowania eksportu towarów dla celów stosowania stawki 0%. Projekt zakłada odejście od wymogu, aby potwierdzenie wywozu wynikało wyłącznie z dokumentu celnego, i dopuszczenie możliwości wykazania eksportu również innymi dowodami jednoznacznie potwierdzającymi, że towary opuściły terytorium Unii Europejskiej.

Zmiana może mieć istotne znaczenie praktyczne dla podatników realizujących transakcje eksportowe, zwłaszcza w sytuacjach, w których uzyskanie standardowego komunikatu celnego jest utrudnione. Jednocześnie projekt przewiduje dodatkowy warunek dla stosowania stawki 0% do zaliczek eksportowych – podatnik miałby być zarejestrowany jako podatnik VAT czynny od co najmniej 12 miesięcy.