Transformatory, rozdzielnie i inne urządzenia elektroenergetyczne a podatek od nieruchomości

Transformatory poza PoN – jak było kiedyś

W praktyce organów podatkowych oraz orzecznictwie i interpretacjach sądów administracyjnych przez wiele lat transformatory i rozdzielnice połączone nie były uznawane za budowle podlegające podatkowi. Traktowano je jako urządzenia techniczne, które mogą stanowić przedmiot opodatkowania wyłącznie w zakresie ich części budowlanych (np. słupów, na których są zawieszone albo kontenerów, w których są zlokalizowane). Większość przedsiębiorców nie wykazywała zatem tego rodzaju majątku do opodatkowania.

Urządzenia elektroenergetyczne - niepokojący sygnał w 2020 r.

Pierwszy niepokojący sygnał z NSA pojawił się w 2020 r. W wyroku II FSK 1064/20 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że urządzenia takie jak transformatory, rozdzielnie oraz baterie akumulatorów stanowią przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, ponieważ stanowią element sieci elektroenergetycznej. Sieć taka mieści się natomiast w pojęciu wymienionej w art. 3 pkt 3 ustawy prawo budowlane sieci technicznej, która zgodnie z art. 3 pkt 1 tej ustawy stanowi wraz z instalacjami i urządzeniami obiekt budowlany. 

Wyrok ten odbił się szerokim echem (pisaliśmy o nim Państwu w Ekspresie RET), niemniej można było zakładać, że nie przełoży się wprost na rozliczenia podatkowe większości podatników. Sieć elektroenergetyczna jest bowiem pojęciem, które co prawda obejmuje swoim zakresem majątek służący do przesyłu energii elektrycznej, jednak nie obejmuje instalacji elektrycznej stanowiących wyposażenie budynków. Nie budzi bowiem wątpliwości, że instalacje mediów (w tym prądu elektrycznego) stanowią element obiektu budowlanego w postaci budynku i w związku z tym nie stanowią odrębnych od tego budynku budowli.

Złe wieści dla podatników podatku od nieruchomości

Ten korzystny sposób interpretacji pojęcia „sieci elektroenergetycznej” został zakwestionowany w najnowszym wyroku NSA z 12 czerwca 2025 r. (III FSK 87/24).

Sprawa dotyczyła transformatora zlokalizowanego w budynku hotelu, który zapewniał funkcjonowanie instalacji elektrycznej będącej wyposażeniem tego budynku. Zdaniem podatnika transformator taki nie stanowi budowli, w szczególności z uwagi na fakt, że nie jest elementem sieci elektroenergetycznej. Sieć ta kończy się na przyłączu elektrycznym do budynku i nie jest własnością (ani przedmiotem opodatkowania) właściciela hotelu, lecz przedsiębiorstwa energetycznego, które dostarcza prąd podatnikowi. W przeciwieństwie do instalacji elektrycznej (wraz z transformatorem), która stanowi element budynku i własność właściciela hotelu.

Sąd nie zgodził się z tą argumentacją. Zdaniem NSA urządzenia energetyczne w postaci transformatorów nie pełnią roli służebnej wobec budynku, lecz odwrotnie – budynek, w którym znajduje się stacja transformatorowa pełni rolę "obudowy" urządzeń technicznych znajdujących się w jego wnętrzu; stwarza przestrzeń, w której mogą być umiejscowione urządzenia energetyczne. Transformatory nie umożliwiają korzystania z budynku a umożliwiają dostarczanie energii elektrycznej, w związku z tym stanowią budowlę opodatkowaną podatkiem od nieruchomości. W opinii NSA dotyczy to również transformatora umieszczonego w budynku hotelowym. Bez znaczenia zdaniem NSA jest przy tym fakt, że podatnik nie jest właścicielem sieci elektroenergetycznej, a jedynie instalacji elektrycznej w budynku.

Możliwe konsekwencje wyroku

Cytowany wyrok wpisuje się w obserwowaną przez nas w ostatnim czasie szerszą linię orzeczniczą, która kwestionuje możliwość uznania wewnątrzbudynkowych urządzeń elektroenergetycznych takich jak transformatory czy rozdzielnie za element instalacji elektrycznej będącej elementem wyposażenia budynku (która nie stanowi budowli). Przyjęcie takiego podejścia może skutkować znacznym rozszerzeniem zakresu opodatkowania podatkiem od nieruchomości na urządzenia o wysokiej wartości.

Należy podkreślić, że wyroki te dotyczą stanu prawnego obowiązującego do końca 2024 r. Na gruncie nowej definicji budowli, która weszła w życie 1 stycznia 2025 r., problem ten powinien teoretycznie być mniejszy. W załączniku nr 4 do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która zawiera listę budowli podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie wymieniono bowiem „sieci elektroenergetycznej”. W pozycji 13. Załącznika wskazano m.in. występujące samodzielnie lub stanowiące element sieci obiekty, których charakterystycznym parametrem jest długość w tym trakcję elektroenergetyczną i linię elektroenergetyczną, wraz z przewodami, fundamentem, podbudową słupową oraz konstrukcją wsporczą, o ile je posiadają.

Opodatkowaną budowlą, na gruncie nowych przepisów, nie jest zatem sieć, a jedynie jej wybrane, wymienione w załączniku do ustawy elementy. Kluczowe dla podatników będzie, jak do interpretacji nowych przepisów podejdą sądy, w szczególności czy nie uznają, że transformatory i rozdzielnie są elementem niezbędnym dla funkcjonowania linii elektroenergetycznej. Temat ten będziemy monitorować i poinformujemy czytelników Ekspresu RET, jeśli pojawią się rozstrzygające tę kwestię wyroki.