Darmowe wydania a system kaucyjny

Czy od napojów wydawanych za darmo należy pobrać kaucję?

Podmioty zajmujące się dystrybucją napojów często dokonują różnego rodzaju nieodpłatnych wydań swoich produktów, np. na cele marketingowe lub na potrzeby własne. Przepisy regulujące system kaucyjny nie odnoszą się wprost do tego, jak należy postępować w sytuacjach nieodpłatnych wydań.

Natomiast jak wynika z interpretacji wydanych dotychczas przez Marszałków Województw, jeżeli podmiot nie otrzyma żadnego wynagrodzenia z tytułu wydania napojów (czy to w formie pieniężnej, czy innej usługi bądź towaru), to pobranie kaucji nie jest wymagane. W interpretacjach nie odniesiono się natomiast do kwestii, czy w takiej sytuacji podmiot wprowadzający napoje powinien pokryć kaucję z własnych środków.

Należy zauważyć, że zgodnie z przepisami, opakowania produktów wydawanych nieodpłatnie również powinny być oznaczone znakiem wskazującym na objęcie takich opakowań systemem kaucyjnym. W rezultacie niepobranie kaucji od opakowań oznaczonych znakiem kaucji spowoduje, że konsument zwracając takie opakowanie będzie mógł otrzymać kaucję, nawet jeżeli nie została ona naliczona na wcześniejszym etapie, co może powodować lukę w systemie kaucyjnym. 

Czy opakowania napojów wydawanych za darmo należy uwzględniać przy wyliczaniu poziomu selektywnej zbiórki?

Zgodnie z art. 21a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2025, poz. 870) wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje jest obowiązany osiągnąć poziomy selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych co najmniej w wysokości określonej w załączniku nr 1a do Ustawy. Obowiązek uzyskania poziomu selektywnego zbierania stanowi odrębny obowiązek od obowiązku poboru kaucji i wynika on z wprowadzenia do obrotu napojów w opakowaniach.

Zatem zgodnie z literalną wykładnią przepisów, wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje powinien dla potrzeb ustalenia osiągniętego poziomu selektywnego zbierania uwzględnić napoje wydane nieodpłatnie. Takie też stanowisko przedstawił Marszałek Województwa Mazowieckiego w wydanej ostatnio interpretacji.

Co zrobić w przypadku wątpliwości?

Nieprecyzyjne brzmienie przepisów Ustawy powoduje liczne wątpliwości po stronie podmiotów podlegających pod system kaucyjny. W celu zabezpieczenia się na wypadek ewentualnej kontroli przedsiębiorcy mogą wystąpić z wnioskiem do Marszałka Województwa o wydanie interpretacji indywidualnej. Interpretacja taka posiada moc ochronną. Jeśli są Państwo zainteresowani uzyskaniem takiej interpretacji zapraszamy do kontaktu z ekspertami Deloitte.

Należy zauważyć, że przepisy regulujące system kaucyjny zostawiają podmiotom gospodarczym pewną dowolność na uregulowanie sposobu realizacji obowiązków w umowie zawieranej z operatorem. Warto jednak przed podpisaniem takiej umowy przeanalizować potencjalne konsekwencje zapisów proponowanych przez operatorów systemu kaucyjnego, tak aby ograniczyć ryzyko kar administracyjnych oraz ewentualnych roszczeń na późniejszym etapie.