Side by Side Package i jego znaczenie dla Polski
5 stycznia 2026 r. OECD opublikowało Side by Side Package, który wprowadza bardzo istotne zmiany do systemu Pillar 2
Opublikowany przez OECD Side by Side Package nie był zaskoczeniem – główne komponenty tego dokumentu negocjowane były w ostatnich miesiącach przez najbardziej zainteresowane kraje (w tym Polskę). Co ważne, jest to dopiero początek zmian mających na celu uproszczenie systemu – jak zapowiedziano w samym dokumencie, OECD pracuje nad dalszymi rodzajami bezpiecznych przystani i uproszczeniami rozliczeń. Wprowadzone zmiany mają obowiązywać od 2026 r. (chociaż może to być zależne od lokalnych implementacji).
Najważniejsze informacje w obszarze globalnego podatku minimalnego (Pillar 2), zasad jego kalkulacji oraz pozostałe aktualności.
Reforma podatkowa Pillar 2 znacząco zmienia zasady opodatkowania największych grup kapitałowych, wpływając na sposób zarządzania danymi, obliczania podatków i raportowania finansowego. Naszym celem jest pomóc Ci zrozumieć nowe wymagania i określić, jak wpłyną one na Twoją firmę
Otwiera się w nowym oknie
Co zmienia Side by Side Package w Pillar 2?
W tej iteracji zmian do Pillar 2 OECD zaproponowało:
- wprowadzenie permanentnej bezpiecznej przystani opartej o kalkulację efektywnej stawki podatkowej („ETR”),
- wydłużenie tymczasowej bezpiecznej przystani CBC-R do 2027 r.,
- wprowadzenie pojęcia kwalifikowanych zachęt podatkowych (Qualified Tax Incentive, „QTI”),
- wyłączenia systemu Pillar 2 dla jurysdykcji, których systemy podatkowe spełnią określone warunki.
Permanentna bezpieczna przystań
Pierwsza z permanentnych bezpiecznych przystani opierać będzie się o test ETR. Wiele branż postulowało konieczność wprowadzenia takich rozwiązań, bowiem płacą bardzo wysokie podatki (i nie ulegnie to zmianie), a zatem przeprowadzanie pełnej kalkulacji byłoby niepotrzebnym obciążeniem administracyjnym. Dotyczy to np. branży bankowej w Polsce.
Kalkulacja permanentnej bezpiecznej przystani będzie prostsza niż pełna kalkulacji podatku, ale będzie uwzględniała większa liczbę korekt w porównaniu do tymczasowej bezpiecznej przystani CBC-R. Co ważne, rezygnujemy z jednego z najtrudniejszych z praktycznego punktu widzenia obowiązków – czyli konieczności badania rezerw na podatek odroczony z perspektywy faktycznej zapłaty podatku w ciągu 5 lat (tzw. mechanizm recapture).
Wydłużenie tymczasowej bezpiecznej przystani do 2027 r.
OECD zaproponowało wydłużenie okresu obowiązywania tymczasowej bezpiecznej przystani CBC-R o jeden rok. Oznacza to, że podatnicy będą mogli z niej korzystać w latach 2024-2027. Warunek osiągnięcia 17% ETR w 2026 będzie obowiązywał także w 2027 r.
Zmiana ta może być także bardzo korzystana dla polskich podatników z uwagi na ciągłą niepewność odnośnie tego, czy konieczne będzie prowadzenie statutowych ksiąg rachunkowych zgodnie z ustawą o rachunkowości (czekamy na nowelizację art. 29 ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym). W ramach kalkulacji tymczasowej bezpiecznej przystani zazwyczaj bazujemy na księgach grupowych, zatem spółki, które prowadzą lokalne księgi np. wg MSR będą mieć więcej czasu na ewentualne analizy czy zmianę standardów rachunkowości.
Czym są kwalifikowane zachęty podatkowe (QTI)?
Wprowadzono nową kategorię zachęt podatkowych ze specyficznym wpływem na kalkulację podatku wyrównawczego. W dużym uproszczeniu, QTI to efekt zachęty podatkowej (tj. oszczędność podatkowa), która opiera się o poniesione wydatki lub wartość wytworzonych środków trwałych. Wydaje się zatem, że definicja ta idealnie wpisuje się w polski system prawa podatkowego: zarówno ulgi podatkowe, jak i polska strefa inwestycji opiera się właśnie o pojęcie „wydatków kwalifikowanych”.
Co ważne, wysokość QTI jest limitowana – sposób i wysokość limitu była przedmiotem negocjacji między OECD a państwami członkowskimi, w tym Polską. Grupy mają do wyboru co do zasady trzy sposoby kalkulowania tego limitu:
- 5,5% rocznych kwalifikowanych kosztów wynagrodzeń dla tzw. kwalifikowanych pracowników,
- 5,5% amortyzacji rachunkowej kwalifikowanych rzeczowych aktywów trwałych,
- na podstawie wyboru dokonanego na 5 lat, 1% wartości księgowej kwalifikowanych rzeczowych aktywów trwałych.
Istotną informacją jest także to, że aby zastosować mechanizm QTI – tj. przywrócić wartość osiągniętej oszczędności podatkowej do kalkulacji ETR – konieczne będzie przeprowadzenie pełnej kalkulacji Pillar 2. To na pewno wada tego rozwiązania, ale z drugiej strony nadmierny compliance powinien zostać wynagrodzony brakiem zobowiązania podatkowego.
Side by Side System
Z perspektywy międzynarodowej najważniejszą zmianą jest wprowadzenie tzw. Side by Side System oraz UPE Safe Harbour – czyli dwóch mechanizmów, dzięki którym podatek wyrównawczy nie musi być kalkulowany, jeżeli jurysdykcja spółki dominującej (Ultimate Parent Entity, „UPE”) spełni określone wymogi, dot. m.in. poziomu opodatkowania czy braku istnienia materialnego ryzyka, że ETR spadnie poniżej 15%.
Jest to zmiana podyktowana rozmowami ze Stanami Zjednoczonymi, które mocno sprzeciwiły się wdrożeniu Pillara 2 z uwagi na istnienie już podobnych mechanizmów w ich lokalnych przepisach.
Na ten moment największą zagadką jest to, jak szybko powstanie scentralizowany rejestr jurysdykcji, które wymienione w Side by Side Package warunki faktycznie spełniają (domyślamy się, że są to Stany Zjednoczone, ale inne kraje także mogą mieć kompatybilne systemy prawa podatkowego). Bez tego rejestru Grupy zmuszone będą do wykonywania dodatkowych, skomplikowanych analiz poszczególnych systemów podatkowych.
Podsumowanie – Side by Side Package i Pillar 2
Zmiany z Side by Side Package były konieczne i modyfikują cały system w zdecydowanie dobrym kierunku. Natomiast czekamy teraz z niecierpliwością na implementację tych zmian do polskiej ustawy – w szczególności będziemy musieli zwrócić uwagę na przepisy przejściowe i zrozumieć, czy np. zachęty podatkowe uzyskane przed 2026 r. także objęte będą nową definicją QTI.
Maksymilian Białek
