Wacht niet tot een crisis — zorg nu voor duidelijkheid

Veel KMO-eigenaars stellen zich pas de vraag hoe de overdracht van de aandelen van hun vennootschap geregeld is, op het moment van een crisissituatie.

Kan ik zelf mijn participatie verkopen? Kan ik een minderheidsaandeelhouder verplichten zijn/haar participatie te verkopen? Mag iedereen aandeelhouder blijven of willen we enkel actieve aandeelhouders?

Ziekte, pensioen of een samenwerking die niet meer loopt zoals het hoort — op die momenten ontdekt u vaak dat uw aandelenpakket veel minder liquide is dan u dacht. Weet dat hierover op voorhand afspraken kunnen gemaakt worden.

Dit gebeurt onder meer door good leaver en bad leaver clausules uit te werken.

Een "good leaver" is een aandeelhouder die om legitieme, voorzienbare redenen vertrekt — niet door plichtsverzuim of wangedrag. Typische good leaver-triggers zijn: pensioen, ziekte of arbeidsongeschiktheid, overlijden en beëindiging van een samenwerking in onderling overleg. Een good leaver-clausule geeft deze aandeelhouder eerlijke voorwaarden: de good leaver kan zijn aandelen verkopen aan een marktconforme prijs en mits het respecteren van een redelijke uitstaptermijn. Dit geeft de overblijvende aandeelhouders tijd om financiële midddelen of een koper te zoeken.

Een "bad leaver" is iemand die vertrekt door schending van zijn verplichtingen (bv. concurrerende activiteiten verrichten) of wangedrag, kortom acties die het bedrijf of andere aandeelhouders schaden. Een bad leaver-clausule beschermt dus het bedrijf én de actieve aandeelhouders. De gevolgen zijn duidelijk: de bad levaer is verplicht zijn aandelen te verkopen tegen een (sterk) gereduceerde prijs.

Bij het uitwerken van dergelijke beschermende clausules wordt gezocht naar een evenwicht tussen actieve versus passieve aandeelhouders.

• Een actieve aandeelhouder is direct betrokken bij de bedrijfsvoering. Ze zitten in het bestuur, werken fulltime in het bedrijf, bepalen de strategie en dragen risico en verantwoordelijkheid.
• Een passieve aandeelhouder is een financieel belegger. Ze hebben geen bestuursfunctie, geen operationele rol en ontvangen louter dividenden. Dit kunnen erfgenamen zijn, externe beleggers, of gewoon partners die zich hebben teruggetrokken.

De kunst is om afspraken te structureren die zowel de actieve als de passieve aandeelhouders beschermen:

• Drag-along rights: Actieve aandeelhouders kunnen een verkoop forceren als passieve partners blokkeren.
• Tag-along rights: Passieve aandeelhouders kunnen evenens uitstappen wanneer actieve aandeelhouders verkopen.
• Put/Call opties: Passieve aandeelhouders kunnen een buyout forceren tegen eerlijke prijs of actieve aandeelhouders kunnen niet actieve aandeelhouders verplichten hun aandelen te verkopen.
• Dividend-bescherming: Passieve aandeelhouders krijgen minimale uitkeringen gegarandeerd.
• Non-compete clausules: Actieve aandeelhouders zijn gebonden; passieve niet.

Door de verwachtingen van elke aandeelhouder op voorhand te bespreken en op basis daarvan correcte geschreven afspraken vast te leggen, kunnen heel wat conflicten vermeden worden.

Ons advies is dan ook, wacht niet tot een crisis u dwingt tot actie. Zorg nu voor duidelijkheid. Of u nu een actieve oprichter bent die uw bedrijf beschermt of een passieve belegger die duidelijkheid zoekt, u verdient afspraken die eerlijk en helder zijn.