Alternatieve eiwitten: een realiteitscheck

Consumenten zijn klaar voor verandering

Steeds meer consumenten kiezen bewust voor minder of geen dierlijke eiwitten. Uit onderzoek blijkt dat 87% ondervraagden uit de VS, het VK, Nederland en Duitsland zich identificeert als vegetariër, flexitariër of bewuste vleeseters. Door de lagere milieu-impact van alternatieve eiwitten ontstaat deze trend.

Toch stagneert de verkoop na jaren van snelle groei. Problemen in de toeleveringsketen spelen hierbij een rol. Deloitte-onderzoek wijst daarnaast op nog twee belangrijke oorzaken:

• Prijsgevoeligheid: door inflatie zijn consumenten minder bereid een hogere prijs te betalen voor een plantaardig alternatief. De bereidheid daalde met 9 procentpunten ten opzichte van vorig jaar. Het aantal bleef ver onder het aantal mensen dat aangeeft een hoger bedrag te betalen voor het beste traditionele verse voedsel. De kostprijs van plantaardige alternatieven komt steeds dichter bij die van dierlijk vlees. Onder andere doordat de prijzen van dierlijk vlees stijgen. Maar tot die tijd zal de prijs waarschijnlijk nadeel blijven voor plantaardig alternatief vlees.
• Twijfels over voordelen: Consumenten trekken sommige voordelen van plantaardige alternatieven in twijfel. Veel early-adopters dachten dat alle plantaardige voedingsproducten dezelfde gezondheidsvoordelen hadden. Vorig jaar geloofden 68% van de consumenten die plantaardig alternatief vlees kochten, dat het gezonder was dan dierlijk vlees. Maar sommige van deze consumenten veranderen van mening. Dit jaar is het aantal met 8 procentpunt gedaald. Ook het vertrouwen in milieuduurzaamheid daalde, met 5 procentpunten.

Producenten van alternatieve eiwitten kunnen groeien door de markt uit te breiden, de kosten te verlagen en producten te verbeteren qua smaak en voedingswaarde.

De EU ziet de eiwittransitie als urgent en ontwikkelt wetgeving zoals de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en de Europese Green Deal om duurzaamheid te stimuleren.

Alternatieve eiwitten: een realiteitscheck | Webinar (Engelstalig)

Dierlijke eiwitten versus alternatieve eiwitten

Hoewel alternatieve eiwitten een veelbelovende oplossing voor klimaatverandering zijn, blijft de markt voor dierlijke eiwitten dominant. Deze markt heeft een waarde van ruim 1,4 biljoen USD, waarvan de VS ongeveer 20% vertegenwoordigt. De groei (2%) in de markt van dierlijke eiwitten komt vooral vanuit ontwikkelingslanden, waar de bevolking en het gemiddelde gezinsinkomen toenemen. 

De markt voor alternatieve eiwitten heeft een omvang van 14 miljard USD en groeit met 10%, voornamelijk door gezondheidstrends en duurzaamheid. Om de klimaatdoelen te halen, moeten dierlijke eiwitten verduurzamen.

Hoe versnellen we de eiwittransitie?

De groeiende vraag naar alternatieve eiwitten creëert een 'positieve cyclus'. De toenemende vraag zorgt voor grotere schaalvoordelen en kostenverbeteringen die de vraag verder stimuleren. Het gevolg is dat dierlijke eiwitten een 'vicieuze cirkel' zullen volgen: minder vraag betekent minder productievoordeel en hogere kosten. 

Leveranciers van dierlijke eiwitten kunnen bestaande capaciteiten benutten of nieuwe capaciteiten opbouwen om de effecten van de ‘vicieuze cirkel’ te verzachten. Zo profiteren ze tegelijkertijd van de groeiende markt voor alternatieve eiwitten.

Leveranciers van dierlijke eiwitten kunnen inspelen op deze transitie door:

1. Het verduurzamen van productieprocessen, zoals methaanreductie en duurzaam veevoer.
2. Kennis van fermentatie te benutten voor de productie van speciale gisten.
3. Ingrediënten te leveren aan producenten van alternatieve eiwitten.
4. Gebruik te maken van hun distributienetwerk voor alternatieve eiwitproducten.
5. Te investeren in of samen te werken met start-ups op dit gebied.

De 4 soorten alternatieve eiwitten

Het landschap van alternatieve eiwitten bestaat  uit plantaardige, fermentatie-gebaseerde, cel-gebaseerde en insect-gebaseerde eiwitten. Plantaardige eiwitten domineren de markt met een waarde van 4 miljard USD, terwijl fermentatie-gebaseerde eiwitten volgen met 350 miljoen USD. De hoge prijs ten opzichte van traditionele dierlijke producten blijft de grootste uitdaging. Schaalvergroting kan kosten verlagen en brede adoptie versnellen.

Plantaardig eiwit

Plantaardige eiwitten vormen de grootste en meest gevestigde markt, met ingrediënten als soja, tarwe, aardappel, erwt, rijst, kikkererwt en andere. Dit type eiwit ontvangt ook de meeste investeringen. De vraag naar plantaardige eiwitten versnelt door het groeiende aantal felxitariërs, vegetariërs en veganisten. 

Schaalvergroting zal het prijsverschil tussen plantaardige en traditionele producten verkleinen. Bedrijven gebruiken verschillende manieren om op grotere schaal te produceren. Denk aan het overnemen van plantaardige productiefabrieken, co-manufacturing en co-packaging, lokale distributiemodellen, aanwezigheid in de detailhandel en het aangaan van partnerschappen.

Eiwit op basis van fermentatie

Er zijn twee soorten fermentatie-gebaseerde eiwitten: precisiefermentatie en biomassa-fermentatie. Met fermentatie ontstaan voedingsmiddelen die qua smaak en structuur sterk op dierlijke producten lijken en daarnaast voedings-, gezondheids- en milieuvoordelen bieden. 

Verhoogde operationele efficiëntie en schaalvergroting hebben de kosten tussen 1990 en 2021 sterk verlaagd. Nu liggen de kosten rond de 80 USD per kg eiwit, mogelijk gemaakt door doorbraken in rekenkracht, dataopslag en DNA-sequencing/synthese. Experts verwachten dat de kosten in 2038 dalen tot 1 USD per kg eiwit. Vooral wanneer de voerconversieratio's verbeteren, productiecycli sneller worden en toeleveringsketens korter worden. Waarschijnlijk concurreren de kosten in 2027-2028 al met die van traditionele dierlijke producten. Maar de meningen over de exacte snelheid verschillen.

Eiwit op basis van cellen

Deze techniek bootst de natuurlijke groei van vlees na. De kosten zijn hoog, maar dalen snel: in de komende vijf jaar mogelijk met 50%-80% dalen, door kostenreductie in celkweekmedium en inputs. Rond 2028-2029 wordt kostenevenaring met rundvlees verwacht.

Grote voordelen zijn een hogere voerconversieratio's (25% vs 4%), een snellere productiecyclus (2 weken vs. 3 jaar) en kortere toeleveringsketens. De grootste uitdagingen voor vlees dat wordt gekweekt uit cellen, zijn de juiste textuur en de ingewikkelde productiemethode.

Eiwit op basis van insecten

Hoewel eetbare insecten wereldwijd al lang worden geconsumeerd, is acceptatie in de westerse wereld een uitdaging. De markt groeit snel en experts verwachten dat de markt in 2030 groeit naar 9,6 miljard USD, met een gemiddelde jaarlijkse groei van 28,3% tussen 2022 en 2030. 

Insecten kunnen worden gebruikt voor zowel menselijke consumptie als diervoeding. De belangrijkste beperking van insecteneiwitten is de aantrekkingskracht op consumenten. Als consumenten zich bewuster worden van de voordelen van insectenconsumptie, zal de vraag stijgen.

Meer weten?

Wij helpen jouw bedrijf de kansen in de markt voor alternatieve eitwitten te benutten. Of het nu gaat om strategieontwikkeling, supply chain-optimalisatie of partnerschappen, wij bieden op maat gemaakte oplossingen. Neem contact op met Randy Jagt voor meer informatie.