Raport: Od surowca do surowca

Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) stanowi kluczowy element polityki zrównoważonego rozwoju. Jej głównym celem jest ograniczenie zużycia surowców pierwotnych i masy wytwarzanych odpadów poprzez ponowne wykorzystanie materiałów już raz wprowadzonych do obiegu.

W raporcie przeanalizowano postępy we wdrażaniu rozwiązań GOZ w Polsce oraz wskazano wyzwania ekonomiczne, prawne i operacyjne, które utrudniają realizację przyjętych celów. Opracowanie koncentruje się na gospodarowaniu surowcami wtórnymi zawartymi w odpadach stałych.

Pełne wyniki analiz i szczegółowe rekomendacje dla poszczególnych interesariuszy znajdują się w raporcie „Od surowca do surowca: jak blisko jesteśmy gospodarki cyrkularnej”.

Kluczowe założenia i obecna sytuacja

Model GOZ zakłada odejście od liniowego sposobu gospodarowania na rzecz ponownego użycia, recyklingu oraz rozwoju modeli biznesowych opartych na wynajmie i współdzieleniu dóbr. Preferuje selektywną zbiórkę odpadów, odzyskiwanie surowców i ich ponowne wykorzystanie w gospodarce.

Mniej pożądanym, lecz niezbędnym elementem systemu jest odzysk energii z odpadów resztkowych, czyli spalanie w kontrolowanych warunkach, oraz pozyskanie energii z odpadów biodegradowalnych – między innymi poprzez produkcję biometanu i nawozów lub substancji poprawiających właściwości gleby.

Podstawowym problemem w dążeniu do gospodarki o obiegu zamkniętym jest brak ekonomicznego uzasadnienia dla zbierania i przetwarzania odpadów wymagających zaawansowanych i energochłonnych technologii recyklingu.

Kluczowe są tu dwa wyzwania:

• luka inwestycyjna, która zwiększa koszty wytworzenia recyklatu i często uniemożliwia jego produkcję,
• brak stabilnego rynku zbytu na surowce wtórne, czyli produkty recyklingu; jego rozwój powinien być jednym z priorytetów państwa, możliwym do wsparcia poprzez odpowiednie rozwiązania fiskalne.

Główne wyzwania i bariery

Raport Deloitte opisuje aktualny stan gospodarki odpadami w Polsce w kontekście europejskim, uwzględniając obowiązujące akty prawne i cele środowiskowe. Analiza wskazuje na potrzebę stworzenia spójnych ram prawnych oraz mechanizmów ekonomicznych wspierających rozwój GOZ.

Z przeprowadzonych analiz wynika, że przejście z gospodarki liniowej na model cyrkularny w Polsce wymaga:

• uszczelnienia systemu raportowania i nadzoru,
• sprawnego wdrożenia systemu ROP,
• stabilności prawnej sprzyjającej inwestycjom w nowe technologie,
• ujednolicenia zasad segregacji i przetwarzania odpadów.

Bez wprowadzenia kompleksowych zmian Polska może mieć trudności z realizacją unijnych celów środowiskowych.

Raport zawiera dane ekonomiczne, przegląd aktów prawnych, analizę bilansu gospodarki odpadami oraz rekomendacje dotyczące kierunków rozwoju GOZ.

Zachęcamy do zapoznania się z całym opracowaniem.