De CO₂-heffing wordt effectief: over naderende deadlines en een mogelijke afschaffing

Wat is de Nederlandse CO₂-heffing?

Sinds 1 januari 2021 kent Nederland een nationale CO₂-heffing voor de industrie. Onder de heffing vallen drie soorten installaties:

• Industriële installaties die deelnemen aan het EU ETS;
• Afvalverbrandingsinstallaties (AVI's);
• Lachgasinstallaties.

Bedrijven betalen een vast tarief per ton uitgestoten CO₂, maar krijgen een vrijstelling in de vorm van dispensatierechten (DPR's) waarmee een gedeelte van de uitstoot wordt vrijgesteld. De grondslag voor de belastingheffing is de uitstoot minus de dispensatierechten. Over het verschil is de heffing verschuldigd. Voor installaties die ook onder het EU ETS vallen wordt bovendien de vastgestelde prijs van de ingeleverde EU-ETS emissierechten in aftrek gebracht op het nationale tarief, zodat niet twee keer over dezelfde uitstoot wordt betaald. Bij een tekort zijn er twee opties: rechten overnemen van bedrijven met een overschot of het verschil als heffing afdragen.

EU ETS-Installaties: Voor het eerst heffing over 2025

De heffing werkt als een minimumprijs. Voor EU ETS-installaties is deze alleen verschuldigd wanneer het nationale CO₂-tarief hoger ligt dan de prijs van de EU ETS-emissierechten. In 2022 tot en met 2024 lag de ETS-prijs steeds boven het nationale tarief, waardoor de heffing na verrekening op nul uitkwam en er per saldo niets te betalen was.

Voor 2025 is dit anders. De vastgestelde EU ETS-prijs bedroeg € 66,76 per ton CO₂, terwijl het nationale tarief is vastgesteld op € 87,90 per ton CO₂. Het verschil van € 21,14 per ton CO₂ vormt de effectieve heffing voor EU ETS-installaties. Daarnaast lag het aantal beschikbare dispensatierechten onder de totale industriële emissies van circa 41,1 miljoen ton, waardoor er ook een grondslag ontstaat waarover geheven wordt.

Naderende deadlines: handel in dispensatierechten en aangifte

Dispensatierechten kunnen niet worden gespaard voor een volgend jaar, maar mogen binnen het belastingjaar wel worden verhandeld tussen heffingsplichtige bedrijven. Alleen bedrijven met een overschot aan dispensatierechten mogen deze aanbieden.
Over 2025 zijn er 78 installaties met een overschot en 169 bedrijven met een tekort. De prijs van onderling verhandelde rechten komt tot stand via vraag en aanbod. Ligt die marktprijs onder de € 21,14 aan heffing per ton, dan is bijkopen voordeliger dan afdragen. Omgekeerd kunnen bedrijven met een overschot een opbrengst realiseren door hun overtollige rechten aan te bieden in het CO₂-heffingsregister (CHeR).

Dispensatierechten kunnen slechts tot en met 31 augustus 2026 worden overgedragen; daarna sluit deze mogelijkheid. Elke installatie die onder de CO₂-heffing valt, heeft een eigen rekening in het CHeR. Het is daarom van belang deze rekening op korte termijn te controleren en vast te stellen of sprake is van een tekort of een overschot. De aangifte moet vervolgens uiterlijk op 1 oktober 2026 zijn ingediend en betaald.

Vooruitblik: mogelijke afschaffing en geen heffing in 2026 voor EU-ETS-installaties

De toekomst van de heffing staat ter discussie. Op 25 juni 2025 verzocht de Tweede Kamer het kabinet de CO₂-heffing af te schaffen. In reactie hierop is het tarief voor EU ETS- en lachgasinstallaties vanaf 2026 verlaagd. Doordat het heffingstarief daarmee onder de EU ETS-emissieprijs zakt, komt de te betalen heffing voor ETS-installaties over 2026 op nihil uit. Voor afvalverbrandingsinstallaties geldt deze verlaging niet; hiervoor loopt het tarief juist op richting 2030.

De afschaffing wordt pas definitief zodra de benodigde wetswijziging door beide Kamers is goedgekeurd. Naar verwachting geeft de aankomende Prinsjesdag meer duidelijkheid over de toekomst van de Nederlandse CO₂-heffing. Tot die tijd blijven de huidige verplichtingen echter onverkort gelden. Het is daarom raadzaam om op korte termijn uw positie in het CHeR te controleren, tijdig te beslissen over de aankoop of verkoop van dispensatierechten, en uw aangifte op tijd in te dienen. Twee deadlines vragen daarbij aandacht: tot en met 31 augustus kunnen dispensatierechten worden gekocht of geruild, en de aangifte moet uiterlijk op 1 oktober 2026 zijn ingediend en betaald.

Wilt u weten wat de CO₂-heffing voor uw organisatie betekent? Neem gerust contact met ons op.