Einde van de emanatietheorie: belangrijke btw-impact vanaf 2027

Met Circulaire 2026/C/81 schaft de btw-administratie de impact van de emanatietheorie op het btw-statuut af en dit vanaf 1 januari 2027. België stemt zijn administratieve praktijk daarmee af op de Europese Btw-richtlijn, en dit naar aanleiding van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie in de zaak Digipolis (T-575/24).

Emanatie in het kort

Onder de emanatietheorie werden opdrachthoudende verenigingen beschouwd als een verlengstuk van de aangesloten leden (doorgaans steden of gemeenten). Dat had twee gevolgen:

• Tegenover derden volgde de vereniging voor de overgedragen opdracht het btw-statuut van de leden. Ter herinnering: steden en gemeenten hebben een bijzonder btw-statuut en zijn maar btw-plichtigen op basis van welbepaalde regels vastgelegd in artikel 6 Wetboek Btw.

• Financiële stromen tussen de aangesloten leden en de opdrachthoudende vereniging golden als ‘interne afrekeningen’ en vielen buiten het toepassingsgebied van de btw.

Wat betekent dit voor opdrachthoudende verenigingen?

Het wegvallen van de impact van de emanatietheorie betekent niet automatisch dat elke opdrachthoudende vereniging haar btw-statuut volgens de ‘standaardregels’ (artikel 4 Wetboek Btw) dient te beoordelen. De circulaire laat ruimte om een dergelijke vereniging alsnog als publiekrechtelijk lichaam in de zin van artikel 6 Wetboek Btw te kwalificeren, zonder duidelijke richtlijnen te geven wanneer dat dan wel het geval is.

De vragen die elke opdrachthoudende vereniging dient te stellen zijn de volgende:

• Ben ik een ‘standaard btw-plichtige’ of dien ik de btw-behandeling van mijn werkzaamheden alsnog te beoordelen als overheid?

• Wat is de btw-behandeling van de financiële afrekeningen tussen mij als vereniging en mijn leden? Is er sprake van een vergoeding voor prestaties of gaat het om subsidies?

Het is tijd voor elke opdrachthoudende vereniging haar eigen btw-statuut opnieuw in kaart te brengen, teneinde verrassingen te vermijden.

Ook andere intergemeentelijke samenwerkings- verbanden kunnen onderhevig zijn aan veranderingen vanaf 2027

Hoewel de dienstverlenende verenigingen en de projectverenigingen niet onderhevig zijn aan de emanatietheorie, laat het nieuwe administratieve standpunt ruimte dat deze ook beschouwd (kunnen) worden als ‘openbare instelling’ vallend onder artikel 6 Wetboek Btw. Mogelijks zijn zij voor bepaalde activiteiten dan niet meer btw-plichtig, wat hun recht op aftrek van aankoop-btw en hun btw-aftrek van gedane investeringen (negatief) kan beïnvloeden.

Wilt u weten wat deze wijziging kan betekenen voor uw transactiestromen, btw-statuut en recht op aftrek? Wij helpen u graag om de impact op uw organisatie tijdig in kaart te brengen.