Những cải cách quan trọng và hợp lý của Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế TNCN 2025. Theo đó, Luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 và thay thế Luật Thuế TNCN 2007.

Theo tôi, có thể nói những sửa đổi lần này đã đi đúng hướng và khá hợp lý về tổng thể, cả ở góc độ công bằng thuế lẫn năng lực cạnh tranh của thị trường lao động Việt Nam.

Thứ nhất, việc giảm từ 7 bậc xuống 5 bậc và nới rộng khoảng cách giữa các bậc là bước cải cách quan trọng.

Trước đây, hệ thống 7 bậc vừa phức tạp, vừa tạo cảm giác “nhảy bậc” khá nhanh, nhất là với nhóm thu nhập trung bình – khá. Nay chỉ còn 5 bậc, với các mức thuế suất 5% – 10% – 20% – 30% – 35%, trong đó thuế suất bậc 2 và bậc 3 được giảm (từ 15% xuống 10% và từ 25% xuống 20%), trong khi khoảng cách thu nhập giữa các bậc được nới rộng.

Điều này có ý nghĩa như sau:

• Giảm gánh nặng thuế thực tế cho đa số người đang nộp thuế, đặc biệt là nhóm thu nhập từ khoảng 10–40 triệu đồng/tháng – đây chính là “xương sống” của tầng lớp trung lưu đô thị;
• Hạn chế hiện tượng chỉ tăng lương danh nghĩa nhưng đã “nhảy bậc thuế”, khiến người lao động có cảm giác “làm nhiều mà không được bao nhiêu”;
• Đơn giản hóa hệ thống giúp người nộp thuế, doanh nghiệp và cơ quan Thuế dễ tính toán, minh bạch hơn.

Từ góc độ quản lý, đây là bước thu gọn và “làm sạch” cấu trúc thuế suất, phù hợp xu hướng quốc tế là có ít bậc hơn nhưng thiết kế hợp lý hơn.

Thứ hai, cơ chế mới về giảm trừ gia cảnh – Quốc hội giao Chính phủ chủ động điều chỉnh theo biến động giá cả, thu nhập – là điểm tiến bộ về thiết kế chính sách.

Thực tế vừa qua, chúng ta đã chứng kiến khoảng thời gian khá dài chưa điều chỉnh giảm trừ gia cảnh, trong khi lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng lên, dẫn tới “đánh thuế” cả vào phần thu nhập mang tính tối thiểu để đảm bảo đời sống. Lần sửa đổi này:

• Luật quy định nguyên tắc: Chính phủ căn cứ biến động giá, thu nhập để điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh;
• Đồng thời, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua mức giảm trừ mới từ kỳ tính thuế 2026: cho bản thân người nộp thuế lên 15,5 triệu/tháng, cho mỗi người phụ thuộc lên 6,2 triệu/tháng – tăng khá đáng kể so với hiện hành.

Điều này giúp một bộ phận không nhỏ người có thu nhập thấp và trung bình sẽ không còn phải nộp thuế, hoặc số thuế phải nộp giảm rõ rệt. Ở góc độ chính sách xã hội, đây là tín hiệu tích cực, hỗ trợ tiêu dùng nội địa và giảm áp lực chi phí sinh hoạt cho hộ gia đình.

Tuy nhiên, để cơ chế này thực sự phát huy hiệu quả, theo quan điểm chuyên môn của tôi, cần thêm hai điểm:

1. Có tiêu chí, tần suất điều chỉnh rõ ràng: ví dụ định kỳ rà soát 2–3 năm một lần, gắn với các chỉ số lạm phát, tăng trưởng tiền lương, tránh tình trạng “để lâu mới sửa” như trước đây;
2. Minh bạch trong quá trình tham vấn và công bố: để người dân và doanh nghiệp có thể dự kiến, lập kế hoạch tài chính cá nhân, tiền lương, phúc lợi một cách chủ động.

Tổng quan, tôi cho rằng những điểm điều chỉnh mới lần này là hợp lý và mang tính cải cách:

• Giảm bậc, hạ thuế suất ở giữa, nới rộng khoảng cách giúp giảm gánh nặng thuế, đặc biệt với tầng lớp trung lưu, qua đó hỗ trợ tiêu dùng và tích lũy của hộ gia đình.
• Cơ chế linh hoạt về giảm trừ gia cảnh – nếu được triển khai thực chất, có kỷ luật và minh bạch – sẽ giúp hệ thống thuế TNCN phản ứng tốt hơn với biến động kinh tế – xã hội.

Điều quan trọng trong giai đoạn tới là các văn bản hướng dẫn thi hành, hạ tầng số về quản lý thuế và công tác truyền thông, giải thích chính sách tới người dân phải đi kèm tương xứng. Khi đó, không chỉ “con số trên biểu thuế” thay đổi mà niềm tin và mức độ tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế cũng sẽ được nâng lên. Đây mới là mục tiêu dài hạn mà bất kỳ cuộc cải cách thuế TNCN nào cũng hướng tới.