Αποκωδικοποιώντας τη φορολογική μεταρρύθμιση στην Κύπρο: τι αλλάζει για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις

Μετά από εκτενείς διαβουλεύσεις, συζητήσεις και επεξηγήσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, η προσδοκώμενη φορολογική μεταρρύθμιση είναι πλέον γεγονός, με το νέο φορολογικό καθεστώς να έχει τεθεί σε ισχύ στις αρχές του έτους. Το αποτέλεσμα αποτελεί ένα κράμα αλλαγών και νέων φορολογικών άρθρων, που επιτεύχθηκε μετά από μια μακράδιαδικασία δημόσιας συζήτησης και διαπραγματεύσεων.

Το τελικό πακέτο των αλλαγών μπορεί να χαρακτηριστεί εν μέρη ως μεταρρύθμιση, με την υιοθέτηση νέων και την διατήρηση φορολογικών άρθρων τα οποία βοήθησαν και θα βοηθήσουν την ανάπτυξη της Κυπριακής οικονομίας, μειώνοντας παράλληλα τη φορολογική επιβάρυνση των φορολογουμένων. Όμως, παρατηρούνται και αλλαγές που επιβλήθηκαν από το Τμήμα Φορολογίας για να παγιώσουν δικές τους θέσεις, απόψεις και διφορούμενες γνωματεύσεις, κάτι που προκάλεσε αντιδράσεις. 

Οφέλη για φυσικά πρόσωπα και κυπριακές εταιρείες

Για τα φυσικά πρόσωπα, η αύξηση του αφορολόγητου ποσού από €19.500 σε €22.000, η διεύρυνση των φορολογικών κλιμάκων και η αύξηση του ορίου εισοδήματος για τον ψηλότερο φορολογικό συντελεστή 35%, είναι ευπρόσδεκτες αλλαγές. Ακόμη πιο θετική απήχηση είχε και η μείωση τηςέκτακτης αμυντικής εισφοράς στα μερίσματα από 17% σε 5%.

Επιπλέον, οι νέες εκπτώσεις που εισήχθησαν για εξαρτώμενα τέκνα και φοιτητές πανεπιστημίου, για τόκους εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων ή ενοικίων για κύρια κατοικία, για ασφάλιστρα κατά φυσικών καταστροφών κύριας κατοικίας, για τόκους δανείων που χρησιμοποιούνται για την απόκτηση κύριας κατοικίας, για δαπάνες για ενεργειακή βελτίωση της κύριας κατοικίας και για την απόκτηση ηλεκτρικού αυτοκινήτου αναμένεται να ωφελήσουν πολλούς, παρόλο που τα εισοδηματικά κριτήρια περιορίζουν το όφελος, σε αρκετούς.

Θετική είναι και η αντίδραση από επιχειρηματίες που έχουν την κατοικία (domicile) τους στην Κύπρο και δραστηριοποιούνται μέσω εταιρειών. Η κατάργηση της λογιζόμενης διανομής μερισμάτων και των τελών χαρτοσήμου ήταν αιτήματα του επιχειρηματικού κόσμου για πολλά χρόνια και η κατάργηση τους αποτελεί μια πολύ θετική εξέλιξη. Επίσης θετική είναι η επέκταση της περιόδου για τη μεταφορά φορολογικών ζημιών από πέντε σε επτά χρόνια, την αποσαφήνιση ότι οι τόκοι πλέον θα φορολογούνται μόνο με εταιρικό φόρο, και η αλλαγή στις προθεσμίες υποβολής φορολογικών δηλώσεων και πληρωμών μέσω αυτοφορολογίας, οι οποίες πλέον συμπίπτουν.

Τέλος, πολύ σημαντική και θετική εξέλιξή είναι η συνέχιση χωρίς αλλαγές και με κάποιες βελτιώσεις των σημαντικών ειδικών φορολογικών εκπτώσεων όπως τη νοητή έκπτωση τόκου και το καθεστώς πνευματικής ιδιοκτησίας (IP), οι οποίες διασφαλίζουν την σταθερότητα και την περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομίας.

Κόστος για εταιρείες ξένων συμφερόντων

Αντίθετα, οι εταιρείες ξένων συμφερόντων που επέλεξαν την Κύπρο για ευρείας κλίμακας δραστηριότητες, έχουν λόγο να αισθάνονται ότι “πληρώνουν μέρος του τιμήματος” της μεταρρύθμισης, καθώς η αύξηση του εταιρικού φορολογικού συντελεστή από 12,5% σε 15% δεν συνοδεύτηκε από νέα κίνητρα. Αρκετές από αυτές τις εταιρείες αναμένεται να έχουν αύξηση στο φορολογικό τους βάρος, λαμβάνοντας υπόψη ότι πληρώνουν μεγάλα ποσά σε φόρους, ακόμα και αν επωφελούνται από ειδικές φορολογικές εκπτώσεις όπως τη νοητή έκπτωση τόκου ή το καθεστώς πνευματικής ιδιοκτησίας (IP).

Προοπτικές αλλά και ανησυχίες

Η εισαγωγή εκπτώσεων σε φυσικά πρόσωπα είναι κάτι που θα ωφελήσει σίγουρα αρκετούς φορολογούμενους, ωστόσο καθιστά το σύστημά ιδιαίτερα περίπλοκο. Εάν η πρόθεση της κυβέρνησης ήταν να βοηθήσει τους φορολογούμενους, θα ήταν καλύτερο η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματός τους να επιτευχθεί μέσω επιδομάτων, παρά μέσω φορολογικών εκπτώσεων. Με αυτόν τον τρόπο, θα ωφελούνταν και τα άτομα με εισοδήματα κάτω από το αφορολόγητο όριο, που τώρα δεν ωφελούνται, ενώ είναι αυτά τα οποία συχνάέχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη.

Η φορολογική μεταρρύθμιση μπορεί, πολύ ορθά, να διατήρησε τους ειδικούς τρόπους φορολόγησης όπως τη νοητή έκπτωση τόκου και το καθεστώς πνευματικής ιδιοκτησίας (IP), αλλά ορισμένες διατάξεις που υπήρχαν στη νομοθεσία έχουν τροποποιηθεί πέρα από όσα εφαρμόζονται παγκοσμίως, μειώνοντας την ελκυστικότητα της Κύπρου ως επιχειρηματικό προορισμό.

Παράδειγμα είναι η τροποποίηση του ορισμού των μετοχών που κατέχουν άμεσα ή έμμεσα ακίνητη περιουσία, ώστε να περιλαμβάνει μετοχές που το 20% της αξίας τους προέρχεται από ακίνητη περιουσία που βρίσκεται στην Κύπρο, από το 50% που ήταν προηγουμένως, κάτι που δημιουργεί διεύρυνση της φορολογικής βάσης.

Εξίσου αμφιλεγόμενη είναι η εισαγωγή της διάταξης που απαιτεί πρώτα τη χρήση των ιδίων ζημιών από προηγούμενα έτη (που μπορούν να μεταφερθούν για επτά χρόνια) από τον φορολογούμενο, πριν τη χρήση των ζημίων άλλων εταιρειών του συγκροτήματος (group relief), τις οποίες μπορεί να επωφεληθεί μόνο τη χρονιά που αυτές πραγματοποιήθηκαν.

Τέλος, η αλλαγή όπου οι Φορολογικές Αρχές έχουν έξι χρόνια από την ημερομηνία υποβολής της φορολογικής δήλωσης (που στην πράξη σημαίνει επτά χρόνια) για να εξετάσουν μια δήλωση, ενώ ένας φορολογούμενος έχει μόνο τρία χρόνια για να αναθεωρήσει τη δική του δήλωση, δεν είχε θετική αποδοχή. Το ίδιο ισχύει και για το ότι οι τόκοι για υπερπληρωμένους φόρους υπολογίζονται τέσσερις μήνες μετά την υποβολή της φορολογικής δήλωσης που οδηγεί στην επιστροφή ή τέσσερις μήνες μετά την έκδοση φορολογίας για επιστροφή, ενώ οι πληρωτέοι τόκοι επί τυχόν οφειλόμενων φόρων υπολογίζονται από την ημερομηνία που θα έπρεπε να είχαν πληρωθεί.

Στα θετικά χαρακτηρίζεται η εισαγωγή ξεκάθαρου τρόπου Φορολογίας Κρυπτονομισμάτων και Δικαιωμάτων Προαίρεσης Αγοράς μέτοχων με το χαμηλό συντελεστή του 8% καθώς και η επέκταση του καθεστώς Non-Dom.

Εν κατακλείδι, σωστά διαμορφώνεται η εντύπωση ότι τα θετικά της μεταρρυθμίσεις υπερτερούν των όποιων αρνητικών αλλά υπάρχει και η άποψη ανάμεσα σε πολλούς επαγγελματίες φορολογικούς σύμβουλους, ότι δεν αξιοποιήθηκε πλήρως η ευκαιρία για μια ευρύτερη παρέμβαση στην Φορολογική νομοθεσία που θα μπορούσε να φέρει ακόμη πιο θετικά αποτελέσματα.

Παραμένει να διαφανεί στην πορεία κατά πόσο τα πολλαπλά οφέλη της μεταρρύθμισης θα υπερβούν τις όποιες προκλήσεις εντοπίζονται.

Δημοσιεύτηκε στο nomisma.com.cy