Geen enkele onderneming blijft gespaard van de huidige moeilijke en volatiele marktsituatie. Verstoringen in de mondiale toeleveringsketens, schaarste op allerlei vlakken gaande van grondstoffen en chips over transportmogelijkheden tot zelfs personeel, uit de pan swingende grondstofprijzen en energieprijzen, the Great Resignation, de Brexit, de bijzonder hoge inflatie, de onstabiele geopolitieke toestand, de klimaatproblematiek, en niet in het minst de onrustwekkende berichten over een aankomende recessie laten hun sporen na. Veel ondernemingen voelen de druk op de marges toenemen. Net in dergelijke uitdagende tijden, vormt een robuuste toolset van contracten een schild ter securisatie.
Lopende contracten werden vaak aan de vooravond van of zelfs lang vóór de huidige volatiele tijden ondertekend. Ondernemers voelen zich met de rug tegen de muur gezet wanneer op vandaag uitvoering gegeven moet worden aan contracten met daarin achterhaalde vaste prijzen. Evenwel mag u in zo’n situatie niet vergeten om eerst en vooral de effectieve rechtspositie in deze contracten grondig te onderzoeken. Vaak bieden deze een aantal uitwegen, in de vorm van bijvoorbeeld indexatieclausules of prijsherzieningsformules, clausules rond de doorrekening van gestegen kosten, verplichte heronderhandeling wegens overmacht of hardship enz. Het is als ondernemer van belang te weten wat uw rechtspositie is en welke wapens u juridisch in handen hebt om hieraan het hoofd te bieden.
Ook als de juridische opties beperkt zijn, kan onderhandelen mogelijk nog een uitweg bieden. Iedereen wordt geconfronteerd met de huidige moeilijke tijden en vaak kunt u op enig begrip rekenen van uw klant of contractspartner. Halsstarrig vasthouden aan de huidige afspraken is niet echt constructief voor de verdere commerciële relatie. Kijk alvast vooruit, bepaalde toegiften op vandaag kunnen misschien de brug slaan naar mooie toezeggingen rond toekomstige deals.
Een verwittigd ondernemer leert zijn lessen uit de onzekerheid en beseft meer dan ooit dat afspraken voldoende gedocumenteerd moeten worden. De tijden van blindelings ondertekenen wat een contractspartij voorlegt en hopen op het beste, zijn voorgoed voorbij. Contract templates moeten aangepast worden om het hoofd te bieden aan onvoorspelbare prijzen, toeleveringsissues of de verminderde kredietwaardigheid van de betrokken stakeholders. Als er iets positiefs is aan de huidige volatiele tijden, dan is het dat elke onderneming nu volop het momentum kan aangrijpen om meteen ook de recente wetswijzigingen mee te implementeren in het aangepaste contractproces. We denken hierbij onder andere aan de B2B-wetgeving, het nieuwe verbintenissenrecht (vanaf 1 januari 2023), wetgeving rond bedrijfsgeheimen, de gewijzigde wet betalingsachterstand enz.
Gelukkig houden bepaalde van deze wetswijzigingen ook opportuniteiten in, zoals de vernieuwde betalingstermijnen die een betere cashflow in de hand moeten werken. In het bijzonder zijn kmo’s vaak het slachtoffer van ellenlange betalingstermijnen, gezien zij denken minder onderhandelingsruimte te hebben ten opzichte van grotere ondernemingen en multinationals. Sinds 1 februari 2022 is de wettelijke regeling rond betalingstermijnen aangepast en de bescherming uitgebreid:
Langetermijnvisies en strategieën scherpstellen bleek nog nooit zo relevant te zijn. Sommige bedrijven kunnen heel concrete maatregelen nemen: het aanleggen van een grotere stock, een lokale leverancier zoeken als tactiek in het licht van de deglobalisatie, of volop inzetten op diversificatie. Anderen ondernemingen herbekijken hun revenue model, onderzoeken pistes in het as-a-service business model of exploreren ecosystemen. Nog anderen gaan dan weer nadenken over verticale integraties, partnerships of consolidaties die mogelijk nooit eerder als scenario werden overwogen. Maar in alle onzekere tijden blijven gelukkig bepaalde zekerheden steeds overeind. En dat is: start klein. Kleine wijzigingen in uw contracten en contractvoering, als begin van een betere wapening voor de toekomst.