Wsparcie inwestycji w zielone paliwa

Transport morski i lotniczy należą do najbardziej wymagających do zdekarbonizowania sektorów. W tym zakresie zostały przyjęte dwa przełomowe akty prawne: FuelEU Maritime wprowadzający obowiązek redukcji emisji gazów cieplarnianych w żegludze od 2% w 2025 r. do 80% w 2050 r. oraz ReFuelEU Aviation z wymogiem stopniowego zwiększania udziału zrównoważonych paliw na lotniskach Unii Europejskiej od 2% w 2025 r. do 70% w 2050 r.

To ambitny plan, który wymaga ogromnych inwestycji i nowych mechanizmów wsparcia, dlatego w listopadzie 2025 r. Komisja Europejska ogłosiła Plan Inwestycji w Zrównoważony Transport, zakładający przeznaczenie do końca 2027 r co najmniej 2,9 mld EUR na realizację działań mających pozwolić osiągnąć cele określone w przyjętych aktach prawnych.

Nowe priorytety w istniejących instrumentach wsparcia

Wsparcie bezzwrotne

Innovation Fund – wodór i innowacje

W grudniu 2025 r. uruchomiona zostanie kolejna aukcja Europejskiego Banku Wodoru z budżetem 300 mln EUR na produkcję wodoru dla żeglugi i lotnictwa. Dodatkowo, w ramach Innovation Fund bezzwrotną dotację uzyskać będzie można na innowacyjne projekty za pośrednictwem ogólnego zaproszenia do składania wniosków, w ramach którego otrzymają one bonusowe punkty w przypadku ich potencjału w sektorze morskim i lotniczym.

Horizon Europe – badania i innowacje

W latach 2026–2027 133,5 mln EUR przeznaczonych zostanie na bezzwrotne dofinansowanie projektów badawczo-rozwojowe w obszarze zaawansowanych biopaliw i RFNBO (paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego), zabezpieczenie ich łańcuchów dostaw oraz innowacje w transporcie morskim. Nabory dotyczące produkcji wspomnianych paliw na dużą skalę oraz wzmacniania łańcuchów dostaw są aktualnie otwarte i można ubiegać się o dofinansowanie do połowy lutego 2026. Dodatkowo Komisja ma przedstawić dwa flagowe tematy Planu SET (Strategicznego Planu Technologii Energetycznych), które otrzymają około 70 mln EUR.

Inwestycje kapitałowe

InvestEU – miliardy na zielone paliwa

W latach 2026–2027 Komisja planuje przeznaczyć 2 mld EUR na rozwój zrównoważonych paliw alternatywnych dla żeglugi i lotnictwa. Kluczową rolę odegrają tu partnerzy wdrażający, stymulując inwestycje - wsparcie z programu polega na uzyskaniu gwarancji UE, które poprzez zmniejszenie ryzyka banków sprzyja firmom w uzyskaniu kredytów. Takie wsparcie jest dystrybuowane przez partnerów wykonawczych – głównym jest Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego, a w Polsce Bank Gospodarstwa Krajowego.

Europejski Bank Inwestycyjny (EIB) – czysta energia i łańcuch wartości

Program TechEU ma zmobilizować aż 250 mld EUR do 2027 r. na technologie czystej energii. A wspierany przez InvestEU, ma zaoferować także instrumenty dla całego łańcucha wartości paliw odnawialnych i niskoemisyjnych. Wsparcie można uzyskać w różnych formach, w tym pożyczek, inwestycji wysokiego ryzyka, inwestycji kapitałowych, czy współinwestycji. Finansowania udziela bezpośrednio EIB.

Europejska Rada Innowacji (EIC) – skalowanie technologii

Projekty dotyczące paliw odnawialnych i niskoemisyjnych będą kwalifikować się do finansowania w ramach planowanego w 2026 r. konkursu EIC Scale Up o budżecie 300 mln EUR. Komisja Europejska już rozważa przeznaczenie podobnego budżetu na konkurs w 2027 r.

Nowe narzędzie ograniczania ryzyka – podwójne aukcje

W celu ograniczenia ryzyka inwestycji Komisja zapowiedziała mechanizm aukcji dwustronnych. Zakłada on udział pośrednika rynkowego, który łączy producentów paliw z ich odbiorcami. Pośrednik oferuje długoterminowe kontrakty (10–15 lat) producentom paliw, a jednocześnie zawiera krótkoterminowe umowy (1–3 lata) z nabywcami SAF (Sustainable Aviation Fuels – zrównoważone paliwa lotnicze) lub SMF (Sustainable Maritime Fuels – zrównoważone paliwa morskie) na odbiór tych paliw.

Do końca 2025 r. Komisja z zainteresowanymi państwami uruchomi inicjatywę Early Movers Alliance, której celem jest mobilizacja w 2026 r. 500 mln EUR na pierwsze duże projekty eSAF poprzez organizację pierwszej zbiorczej podwójnej aukcji dla eSAF.

Ponadto, do końca listopada 2025 r. zostanie podjęta decyzja w sprawie uznania IPCEI (Important Projects of Common European Interest) w obszarze odnawialnych i niskoemisyjnych paliw transportowych dla lotnictwa i transportu wodnego.

Nie bez znaczenia może być również CISAF, który upraszcza i przyspiesza procedury udzielania wsparcia publicznego na zielone projekty i może być podstawą nowych programów wspierających inwestycje w SAF i SMF.

Dekarbonizacja lotnictwa i żeglugi wchodzi w decydującą fazę. Skala wsparcia – od miliardowych inwestycji po innowacyjne mechanizmy finansowe – pokazuje, że producenci zrównoważonych paliw mogą liczyć na bezprecedensowe możliwości rozwoju. Europa tworzy mapę inwestycji, która zmieni oblicze transportu na kolejne dekady.