Jeśli ustawienia, które wybraliśmy, są nieodpowiednie, zmień je powyżej.
Z artykułu dowiesz się:
Strefa Ulg i Dotacji (10/2026) | 27 października 2026 r.
Zobacz wydania "Strefa ulg i dotacji" i zasubskrybuj powiadomienia e-mail.
W poprzedniej edycji konkursu (2022 r.) finansowanie uzyskała większość złożonych projektów (19 na 22 wnioski o dofinansowanie). W tegorocznym naborze, już tylko nieco ponad jedna czwarta. Agencja Badań Medycznych wyraźnie podniosła poprzeczkę, kierując pieniądze do projektów klinicznie i komercyjnie bardziej dojrzałych.
Agencja rozstrzygnęła konkurs ABM/2026/1 dotyczący opracowania nowych postaci farmaceutycznych oraz leków generycznych i biopodobnych. Spośród 23 złożonych wniosków, finansowanie otrzymało 6 projektów o łącznej wartości 77 mln zł.
Oznacza to, że finansowanie otrzymało około 26% złożonych projektów. Wykorzystano przy tym ok. 85,5% dostępnej alokacji. To wyraźnie bardziej selektywne rozstrzygnięcie niż cztery lata temu.
W poprzednim konkursie ABM/2022/4 wpłynęły 22 wnioski o łącznej wartości 301 mln zł. Aż 19 projektów otrzymało rekomendację do finansowania na łączną kwotę 144 mln zł. Przy alokacji 150 mln zł wykorzystano więc ok. 96% dostępnych środków.
Co istotne, zainteresowanie rynku nie osłabło. Liczba wniosków wzrosła nawet z 22 do 23. Zmniejszyła się natomiast alokacja ze 150 mln do 90 mln zł, czyli o 40%.
W edycji 2026 projekty, które przeszły ocenę formalną, wnioskowały łącznie o 205,66 mln zł, czyli ponad 2,28 razy więcej niż wynosiła alokacja, co pokazuje skalę konkurencji o środki.
Sześć zwycięskich projektów pochodzi od zaledwie 4 przedsiębiorstw: Celon Pharma i Adamed Pharma mają po 2 projekty, a Polpharma i Synektik Pharma po 1. Wśród tych firm, znajduje się podmiot, dla którego dokumentację aplikacyjną przygotował Deloitte, utrzymując skuteczność swojego zespołu odpowiedzialnego za opracowywanie wniosków grantowych dla branży LSHC na poziomie 100%.
Zakres projektów jest zróżnicowany. Obejmuje m.in. biopodobne przeciwciała anty-PD-1 i anty-IL-17A, generyczny agonista GLP-1, trójskładnikowy produkt stosowany w zaburzeniach lipidowych, złożony lek wziewny dla chorych na astmę oraz radiofarmaceutyk 6-[18F]fluorolevodopa do diagnostyki PET.
Jednym z najtrudniejszych elementów wniosków o dofinansowanie jest wykazanie wiarygodnej ścieżki od prac B+R do rynku. W konkursie produkty będące wynikiem projektów muszą wejść do produkcji i trafić na rynek maksymalnie w ciągu 5 lat od zakończenia projektu. Jednocześnie sama realizacja projektu może trwać maksymalnie 96 miesięcy.
W praktyce oznacza to konieczność zbudowania spójnej logiki projektu obejmującej równocześnie kilka perspektyw: naukową i technologiczną, kliniczną, regulacyjną, rynkową, własności intelektualnej, produkcyjną i finansową.
Tegoroczny konkurs pokazuje więc dobitnie, że sam dobry pomysł na produkt leczniczy nie wystarcza. Spośród zgłoszonych projektów rekomendację do dofinansowania otrzymało zaledwie 26%.
Przy takiej selektywności przygotowanie projektu farmaceutycznego wykracza znacząco poza klasyczny „grant writing”. Konieczne jest przełożenie strategii rozwoju produktu leczniczego na spójny projekt B+R, obejmujący m.in. plan badań przedklinicznych i klinicznych, strategię regulacyjną, analizę rynku i konkurencji, własność intelektualną, komercjalizację oraz adekwatny model finansowy.
Nasze praktyczne doświadczenie zakończone sukcesem Klienta chcemy wykorzystać nadal wspierając firmy farmaceutyczne w przygotowaniu projektów do konkursów ABM oraz innych instrumentów finansowych, w tym w ramach ścieżki SMART.
ABM wskazuje, że obecnie jedynie około 30% leków sprzedawanych w polskich aptekach pochodzi z krajowej produkcji, a konkurs ABM/2026/1 został przedstawiony wprost jako instrument służący zmianie tych proporcji i wzmacnianiu niezależności Polski od zagranicznych dostawców.
Problem bezpieczeństwa lekowego jest jednak znacznie szerszy niż samo miejsce wytwarzania gotowego produktu leczniczego. Kluczowe znaczenie ma również dostępność substancji czynnych, czyli API, oraz pozostałych krytycznych elementów łańcucha dostaw. Według informacji Sieci Badawczej Łukasiewicz, udział Europy w światowej produkcji API spadł z 42% w 2000 r. do poniżej 10% obecnie, a blisko 80% API wykorzystywanych w europejskich lekach pochodzi z Azji. Polska również ma do nadrobienia istotny dystans. Według tych samych danych API wytwarzają w Polsce 33 firmy, wobec 180 we Włoszech i 147 we Francji. Co więcej, Polska posiada zdolności wytwórcze jedynie dla 19 substancji z powstającej listy leków krytycznych.
Bezpieczeństwa lekowego nie można mierzyć wyłącznie liczbą produktów leczniczych wytwarzanych w Polsce. Lek produkowany w kraju, którego kluczowa substancja czynna pochodzi z geograficznie skoncentrowanego źródła zewnętrznego, nadal pozostaje podatny na zaburzenia globalnego łańcucha dostaw. Z tej perspektywy polityka lekowa powinna obejmować cały łańcuch wartości: od rozwoju własności intelektualnej i technologii, poprzez API i badania kliniczne, aż po rejestrację i produkcję gotowego leku.
Zakłócenia globalnych łańcuchów dostaw oraz obecne ryzyka geopolityczne pokazały konsekwencje nadmiernej koncentracji produkcji w pojedynczych regionach świata. Taką samą diagnozę przyjmuje dziś UE. Zaproponowany przez Komisję Europejską Critical Medicines Act ma zwiększać produkcję leków krytycznych i ich składników w UE, dywersyfikować łańcuchy dostaw oraz ułatwiać dostęp do finansowania projektów zwiększających europejskie moce produkcyjne.
Dlatego warto rozważyć, by kolejne programy wsparcia dla polskiego sektora farmaceutycznego obejmowały cały łańcuch wartości: od prac B+R nad produktami innowacyjnymi, generycznymi i biopodobnymi, poprzez rozwój technologii wytwarzania API, aż po stworzenie i rozbudowę krajowych zdolności produkcyjnych.
Szczególnie ważnym postulatem dla kolejnych programów finansowania powinno być wsparcie inwestycji w potencjał produkcyjny. Europejski Critical Medicines Act idzie właśnie w tym kierunku. Projekty strategiczne mają umożliwiać tworzenie, zwiększanie lub modernizację zdolności produkcyjnych w UE dotyczących zarówno leków krytycznych, jak i ich składników. Komisja przewiduje również możliwość wspierania takich inwestycji za pomocą pomocy publicznej.
To istotne, ponieważ sama zdolność do opracowania technologii leku nie gwarantuje jeszcze bezpieczeństwa dostaw. Bez ekonomicznie uzasadnionej możliwości przeniesienia technologii do odpowiedniej skali przemysłowej Europa może nadal pozostawać zależna od produkcji prowadzonej poza UE.
Firmy farmaceutyczne mogą korzystać także ze Ścieżki SMART. Jest to jednak instrument horyzontalny, obejmujący przedsiębiorstwa z wielu sektorów gospodarki. Specyfika rynku farmaceutycznego przemawia więc za utrzymaniem równoległych, wyspecjalizowanych instrumentów, uwzględniających pełną ścieżkę rozwoju produktu leczniczego: badania przedkliniczne i kliniczne, wymagania regulacyjne, skalowanie procesu, GMP, rejestrację, transfer do produkcji i komercjalizację.
Dlatego warto rozważyć utrzymanie i rozwijanie wyspecjalizowanego instrumentu finansowania dedykowanego sektorowi farmaceutycznemu, uwzględniającego specyfikę rozwoju produktu leczniczego: badania przedkliniczne i kliniczne, wymagania regulacyjne, skalowanie technologii, GMP, rejestrację, transfer do produkcji oraz późniejszą komercjalizację.
Co więcej, finansowanie mogłoby premiować projekty, które ograniczają zależność Polski od pojedynczych źródeł dostaw API lub innych krytycznych komponentów. Jest to spójne z podejściem Komisji Europejskiej, która za przykład podatności łańcucha dostaw wskazuje właśnie uzależnienie od pojedynczego źródła surowca, półproduktu lub API albo od wielu dostawców skoncentrowanych w jednym regionie geograficznym.
Wyniki konkursu pokazują, że publiczne finansowanie farmaceutycznego B+R staje się coraz bardziej selektywne. Jednocześnie bezpieczeństwo lekowe przestaje być rozpatrywane wyłącznie przez pryzmat dostępności gotowego leku. Coraz większego znaczenia nabiera odporność całego łańcucha wartości: od API, przez rozwój technologii i badania kliniczne, po zdolności produkcyjne.
Dla polskich firm farmaceutycznych może to oznaczać nowe możliwości pozyskania finansowania, ale równocześnie wyższe wymagania wobec jakości i dojrzałości przygotowywanych projektów. Projekt będzie musiał być nie tylko naukowo i technologicznie uzasadniony, lecz także regulacyjnie wykonalny, ekonomicznie racjonalny i wiarygodny z punktu widzenia późniejszej komercjalizacji.
Dlatego dla przedsiębiorstw planujących kolejne inwestycje B+R przygotowanie do przyszłych naborów powinno zaczynać się znacznie wcześniej niż samo wypełnianie wniosku o dofinansowanie. Kluczowe staje się wcześniejsze zdefiniowanie strategii produktu, zakresu B+R, ścieżki klinicznej i regulacyjnej, modelu komercjalizacji, ochrony IP oraz budżetu projektu.
Doświadczenia ABM/2026/1, w którym przygotowany przez zespół Deloitte wniosek znalazł się wśród zaledwie 6 projektów rekomendowanych do dofinansowania spośród 23 zgłoszonych, pokazują, jak duże znaczenie ma połączenie wiedzy sektorowej z doświadczeniem w konstruowaniu projektów B+R.