Co przyniesie nowa perspektywa finansowa UE 2028–2034?

Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej, budżet UE na lata 2028–2034 ma wynieść blisko 2 bln EUR. Polska pozostanie jednym z największych beneficjentów środków unijnych - obecne propozycje przewidują dla naszego kraju alokację przekraczającą 123 mld EUR. Należy jednak pamiętać, że są to wartości wynikające z aktualnych propozycji i mogą jeszcze ulec zmianie w toku negocjacji pomiędzy państwami członkowskimi.

Głównym celem budżetowym w najnowszej perspektywie będzie:

• wzmocnienie suwerenności,
• pobudzenie konkurencyjności,
• zwiększenie odporności Europy.

W długoterminowym budżecie UE zaplanowano większe wydatki na obronność i bezpieczeństwo, które wyniosą 131 mld EUR. Zakłada się również dodatkowe finansowanie działań obejmujących przestrzeń kosmiczną i zarządzanie migracją. Ponadto nowy budżet ma na celu umocnienie pozycji UE jako ośrodka innowacji, nauki i przemysłu - potwierdza to kwota planowana do przeznaczenia na wydatki związane z konkurencyjnością i badaniami naukowymi, która wyniesie aż 451 mld EUR.

Równolegle finansowane będą działania z zakresu m.in. inwestycji zwiększających transformację cyfrową czy edukacji.

Planowane zmiany zakładają koncentrację środków na projektach o znaczeniu strategicznym dla całej Unii Europejskiej. W odróżnieniu od obecnej perspektywy, nowy model zakłada premiowanie inicjatyw wpisujących się w kluczowe priorytety UE, o potencjale ponadnarodowym oraz zdolnych do konkurowania na poziomie europejskim.

W praktyce wzrośnie znaczenie jakości projektów oraz ich dopasowania do długoterminowych kierunków rozwoju gospodarki unijnej. Dla przedsiębiorców szczególnie istotne mogą okazać się przedsięwzięcia o wysokim potencjale rozwojowym, generujące wymierne efekty oraz odpowiadające na najważniejsze wyzwania gospodarcze i technologiczne.

Kluczowe zmiany w zarządzaniu funduszami

Wprowadzenie Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego

Istotną zmianą w nowej perspektywie będzie wprowadzenie Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR), który ma zastąpić obecny system programów operacyjnych i uporządkować sposób planowania oraz wdrażania funduszy UE.

Nowe podejście zakłada większy udział instrumentów zarządzanych bezpośrednio przez Komisję Europejską oraz silniejsze uzależnienie finansowania od osiągania konkretnych rezultatów projektu.

Dodatkowo w ramach wieloletnich ram finansowych rozważane jest uproszczenie struktury budżetu UE m.in. poprzez ograniczenie liczby instrumentów i lepszą koordynację poszczególnych źródeł finansowania. Zmiany te mają przełożyć się na większą przejrzystość oraz efektywność systemu wsparcia.

Poziom dofinansowania

Na obecnym etapie prac jednym z omawianych zagadnień pozostają zasady określania poziomu wsparcia dla poszczególnych regionów. Szczegółowe rozwiązania pozostają przedmiotem dalszych negocjacji.

Równolegle trwają również prace nad nową mapą pomocy regionalnej oraz nowymi ramami pomocy publicznej (GBER).

System monitorowania i rozliczeń

Nowa perspektywa zakłada silniejsze powiązanie finansowania z efektami projektów. Oznacza to większe znaczenie kamieni milowych oraz wskaźników osiąganych w trakcie realizacji przedsięwzięć.

Rozważane jest również skrócenie okresów rozliczeniowych. W nowych propozycjach pojawia się koncepcja przejścia do reguły N+1, oznaczającej, że środki z budżetu UE zakontraktowane w danym roku (N) powinny zostać wydane i rozliczone z Komisją Europejską w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Proponowane rozwiązania w tym zakresie pozostają nadal na etapie negocjacji.

Instrumenty finansowe

Planowane zmiany obejmują także uproszczenie funkcjonowania instrumentów finansowych. Zakłada się m.in. ograniczenie części wymogów formalnych oraz większe powiązanie finansowania z rzeczywistą realizacją projektów, w tym osiąganiem określonych etapów i rezultatów. 

Implikacje dla przedsiębiorstw

Wstępnie przedstawione priorytety wydatkowania stanowią przede wszystkim szanse rozwoju dla przedsiębiorstw działających w sektorze obronnym czy wytwarzających technologie dual-use, a także dla przedsiębiorstw rozwijających innowacyjne technologie i prowadzących własną działalność badawczą. Należy jednak zaznaczyć, że planowane kierunki zmian wskazują na stopniową transformację modelu pozyskiwania finansowania. Dla przedsiębiorstw oznacza to przede wszystkim wzrost konkurencji o środki oraz konieczność wykazania efektów projektu i jego potencjału rozwojowego.

Nowa perspektywa może zwiększyć znaczenie projektów, które nie tylko odpowiadają na potrzeby przedsiębiorstwa, ale również wpisują się w szersze cele rozwojowe Unii Europejskiej. Coraz większego znaczenia będzie nabierać strategiczne planowanie inwestycji oraz odpowiednio wczesne przygotowanie projektów.

Zapraszamy do kontaktu w celu omówienia wpływu planowanych zmian na Państwa działalność oraz identyfikacji potencjalnych kierunków finansowania projektów.