26 lutego 2025 r. Komisja Europejska ogłosiła „Pakt dla czystego przemysłu: wspólny plan działania na rzecz konkurencyjności i dekarbonizacji” (Clean Industrial Deal) – plan na rzecz dekarbonizacji europejskiego przemysłu. Jednym z kluczowych działań pozwalających na realizację planów opisanych w Clean Industrial Deal jest uproszczenie zasad pomocy państwa w celu przyśpieszenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, procesu dekarbonizacji przemysłu oraz zapewnienia odpowiednich zdolności produkcyjnych w zakresie czystych technologii w Europie.
4 lipca 2025 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat „Ramy środków pomocy państwa na rzecz wsparcia Paktu dla czystego przemysłu” (CISAF), zawierający nowe rozwiązania prawne w zakresie pomocy publicznej. W oparciu o ten dokument państwa członkowskie Unii Europejskiej będą mogły udzielać pomoc publiczną wspierającą działania zmierzające do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną.
Pomoc na podstawie CISAF może być przyznawana w ramach naborów konkursowych lub procedur przetargowych.
Wdrażanie czystej energii
Obszary wsparcia
produkcja energii odnawialnej,
magazynowanie RFNBO, biopaliw, biopłynów, biogazu (w tym biometanu) i paliw z biomasy,
magazynowanie energii elektrycznej i cieplnej.
Maksymalna intensywność pomocy
nabór konkursowy: do 65% kosztów kwalifikowalnych w zależności od wielkości przedsiębiorstwa,
Brak ograniczenia co do maksymalnej kwoty wsparcia.
Dekarbonizacja przemysłu
Obszary wsparcia
Inwestycje zmniejszające emisje gazów cieplarnianych z działalności przemysłowej lub zwiększające efektywność energetyczną.
Maksymalna intensywność pomocy
nabór konkursowy:
do 70% kosztów kwalifikowanych na inwestycje umożliwiające wykorzystanie wodoru lub paliw pochodnych wodoru, gdzie udział odnawialnych paliw niebiologicznego pochodzenia (RFNBOs) wynosi co najmniej 40%,
do 55% kosztów kwalifikowanych na inwestycje w produkcję energii odnawialnej, magazynowanie energii, inwestycje w elastyczną elektryfikację, inwestycje w urządzenia do wychwytywania dwutlenku węgla,
do 45% kosztów kwalifikowanych na inwestycje umożliwiające wykorzystanie paliw niskoemisyjnych,
do 30% kosztów kwalifikowanych na inwestycje w produkcję paliw niskoemisyjnych,
do 40% kosztów kwalifikowanych na wszystkie inne technologie, w zależności od wielkości przedsiębiorstwa,
Państwa członkowskie mogą określić maksymalną kwotę pomocy w oparciu o lukę w finansowaniu. W przypadku, gdy kwoty pomocy indywidualnej przekraczają 200 mln EUR lub 10% całkowitego budżetu programu, pomoc musi zostać notyfikowana do Komisji.
Inwestycje produkcyjne dotyczące czystych technologii
Obszary wsparcia
produkcja, w tym z wykorzystaniem surowców wtórnych, produktów końcowych wymienionych w załączniku II do CISAF, np. systemów fotowoltaicznych, elektrolizerów, instalacji magazynowania wodoru, instalacji RFNBO (odnawialne paliwa pochodzenia niebiologicznego), technologii transportowania CO2, morskie turbiny wiatrowe,
produkcja, w tym z wykorzystaniem surowców wtórnych, głównych konkretnych komponentów wymienionych w załączniku II do CISAF, np. sprężarek spiralnych, izolatorów, wirników turbin wodnych, ogniw paliwowych w transporcie,
produkcja nowych lub odzyskanych powiązanych surowców krytycznych niezbędnych do produkcji produktów końcowych lub głównych konkretnych komponentów opisanych wyżej.
Maksymalna intensywność pomocy
poza obszarami objętymi pomocą (wybrane gminy woj. mazowieckiego): do 35% kosztów kwalifikowalnych, maksymalnie 150 mln EUR na projekt,
na obszarze objętym pomocą na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu (woj. wielkopolskie, dolnośląskie, wybrane gminy woj. mazowieckiego): do 40% kosztów kwalifikowalnych, maksymalnie 200 mln EUR na projekt
na obszarze objętym pomocą na podstawie art. 107 ust. 3 lit. a) Traktatu (pozostałe województwa i wybrane gminy woj. mazowieckiego, miasta na prawach powiatu: Radom, Płock, Ostrołęka i Siedlce): do 55% kosztów kwalifikowalnych, maksymalnie 350 mln EUR na projekt.
Wdrożenie mechanizmów wsparcia opartych na CISAF
CISAF stanowi alternatywę dla Rozporządzenia 651/2014 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (GBER), na podstawie którego w Polsce udzielana jest pomoc publiczna, ponieważ dopuszcza udzielanie wsparcia inwestycyjnego we wszystkich województwach oraz wprowadza wyższy poziom i limity dla pomocy. Po uzyskaniu zgody Komisji Europejskiej na wdrożenie programów pomocowych opartych na CISAF jego stosowanie, analogicznie jak w przypadku programów wdrażanych w oparciu o GBER, nie będzie w praktyce wymagało żadnych dalszych zgód ze strony Komisji Europejskiej.
Podkreślić trzeba, że CISAF stanowi akt prawny określający warunki, na bazie których państwa członkowskie będą mogły wystąpić do Komisji Europejskiej o akceptację środków pomocowych. Decyzja o wykorzystaniu CISAF jako podstawy pomocy publicznej leży wyłącznie po stronie państw członkowskich - powinny one opracować mechanizm pomocowy, a następnie uzyskać zgodę Komisji na jego wdrożenie.
