Od 1 stycznia 2027 r. nowe zasady odpowiedzialności solidarnej w VAT -zmiany istotne również dla JST

Ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników wprowadza istotne zmiany w zakresie odpowiedzialności solidarnej nabywcy. Nowe regulacje obejmą wybrane usługi niematerialne i mogą mieć praktyczne znaczenie również dla jednostek samorządu terytorialnego (dalej: JST) oraz ich jednostek organizacyjnych.

Termin wejścia nowych regulacji w życie to 1 stycznia 2027 r.
 

Najważniejsze zmiany

Znowelizowany art. 105a ustawy o VAT obejmie również odpowiedzialnością solidarną podatnika, na rzecz którego świadczone są usługi wymienione w nowym załączniku nr 16. Odpowiedzialność będzie mogła powstać, jeżeli w momencie świadczenia usługi nabywca wiedział lub miał uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że całość albo część VAT przypadającego na daną transakcję nie zostanie wpłacona na rachunek urzędu skarbowego. Ustawa wskazuje, że takie podstawy mogą wynikać w szczególności z okoliczności lub warunków transakcji odbiegających od zwykle występujących w obrocie, w tym z ceny bez uzasadnienia ekonomicznego niższej od wartości rynkowej.

Nowy załącznik nr 16 obejmie m.in.:

• usługi związane z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie oprogramowania;
• usługi zarządzania stronami internetowymi, w tym hosting;
• usługi rachunkowo-księgowe;
• pozostałe usługi doradztwa związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej i usługi zarządzania;
• usługi doradcze dotyczące projektów architektoniczno-budowlanych;
• usługi reklamowe oraz badania rynku i opinii publicznej;
• pozostałe usługi profesjonalne, naukowe i techniczne gdzie indziej niesklasyfikowane;
• usługi związane z zatrudnieniem;
• usługi administracyjnej obsługi biura i pozostałe usługi wspomagające prowadzenie działalności gospodarczej.

Odpowiedzialności solidarnej co do zasady nie będzie się stosować do nabycia usług udokumentowanego fakturą VAT, w której kwota należności ogółem jest niższa niż 15 000 zł. Wyłączenie to nie znajdzie jednak zastosowania, jeżeli łączna wartość netto usług nabywanych od jednego usługodawcy w danym miesiącu będzie wyższa niż 50 000 zł. Niezależnie od tych progów odpowiedzialność solidarna zostanie wyłączona, jeżeli zapłata za nabyte usługi, analogicznie jak przy nabyciu towarów, zostanie dokonana z zastosowaniem MPP.

Co istotne, zgodnie z przepisem przejściowym nowe zasady będą stosowane do usług, dla których obowiązek podatkowy powstanie od dnia wejścia znowelizowanej ustawy w życie, tj. od 1 stycznia 2027 r.
 

Co zmiany oznaczają dla JST?

Nowe regulacje mogą mieć szczególne znaczenie dla JST nabywających usługi informatyczne, doradcze, projektowe, reklamowe, badawcze, księgowe, kadrowe i administracyjne. Przed wejściem przepisów w życie zasadne będzie w szczególności:

• zidentyfikowanie nabywanych usług objętych załącznikiem nr 16 według właściwych grupowań PKWiU;
• zweryfikowanie zasad stosowania MPP przy płatnościach za te usługi;
• zapewnienie monitorowania miesięcznej wartości usług nabywanych od poszczególnych usługodawców;
• przegląd procedur weryfikacji kontrahentów, obiegu faktur i autoryzacji płatności;
• uwzględnienie nowych regulacji w procesach scentralizowanego rozliczania VAT.

Ostateczne brzmienie ustawy zachowuje MPP jako skuteczny instrument wyłączający odpowiedzialność solidarną na podstawie art. 105a ustawy o VAT. Nie eliminuje to jednak potrzeby prawidłowej identyfikacji usług, monitorowania ustawowych progów oraz oceny okoliczności zawieranych transakcji oraz przede wszystkim aktualizacji wewnętrznych procedur m.in. w zakresie zasad płatności w MPP.