Czy JST powinny rejestrować się na potrzeby akcyzy?

18 listopada 2025 r. zapadł wyrok NSA o sygn. I FSK 1653/22 wskazujący, że gmina kupująca gaz ziemny na cele opałowe do ogrzewania okazjonalnie wynajmowanych budynków użyteczności publicznej jest obowiązana do rejestracji na potrzeby podatku akcyzowego w Centralnym Rejestrze Podmiotów Akcyzowych (CRPA). Jest to kolejna odsłona sporu, w którym organy konsekwentnie stoją na stanowisku, że gminy oraz inne jednostki samorządu terytorialnego podlegają obowiązkowi rejestracji.

Okazjonalny najem rodzi obowiązek rejestracji w CRPA

Gmina kupowała w zwolnieniu od akcyzy wyroby gazowe wykorzystywane do celów grzewczych i dotychczas nie była zarejestrowana w CRPA. Wątpliwości po stronie Gminy zrodziły się w kwestii traktowania na gruncie przepisów akcyzowych okoliczności związanych z wynajmem należących do niej budynków, np. świetlic wiejskich na imprezy okolicznościowe.

Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b Ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. 2025, poz. 126), podmioty prowadzące działalność gospodarczą i wykonujące czynności z wykorzystaniem wyrobów akcyzowych zwolnionych ze względu na przeznaczenie są zobowiązane do rejestracji w CRPA.

Gmina stała na stanowisku, iż okazjonalny, nieregularny wynajem świetlic, które ogrzewane są gazem ziemnym nabywanym przez Gminę w zwolnieniu, nie powinien zostać uznany przez organy podatkowe za działalność gospodarczą. W konsekwencji, Gmina nie powinna być zobligowana do rejestracji dla celów podatku akcyzowego. NSA w przywołanym wyroku przyjął odmienny pogląd, wskazując, iż w przypadku wynajmowania pomieszczeń zarobkowo nie ma wątpliwości, że mamy do czynienia z prowadzeniem działalności gospodarczej, a incydentalnych charakter wynajmu pozostaje bez znaczenia.

Stanowisko organów podatkowych

Kwestia obowiązku rejestracji w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej przez JST była już poruszana przez organy podatkowe. Przykładowo, w interpretacji indywidualnej z dnia 28 lutego 2022 r., która co prawda odnosiła się do kwestii zwolnienia z akcyzy dla wyrobów węglowych, Dyrektor KIS uznał, iż Powiat świadcząc usługi w zakresie wynajmu nieruchomości na własny rachunek, dzierżawy gruntów oraz oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych prowadzi działalność gospodarczą. Z tego też względu, w analizowanym przypadku Powiat korzystając ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 1 pkt 3 jest podmiotem, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b i będzie zobowiązany do dokonania z tego tytułu zgłoszenia rejestracyjnego do CRPA. 

Co to oznacza?

Organy interpretują pojęcie prowadzenia działalności gospodarczej szeroko. W omawianych sprawach JST argumentowały, że dana działalność nie jest prowadzona stale lub też jest de facto realizowaniem zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego. Argumenty te nie przekonują jednak organów podatkowych i takie czynności również są traktowane jako prowadzenie działalności gospodarczej.

Wskazany wyrok NSA z 18 listopada 2025 r. potwierdza, iż prezentowany przez ograny pogląd jest właściwy i każda działalność zarobkowa, w tym sporadyczny najem świetlic wiejskich wypełnia przesłanki działalności gospodarczej.

W świetle powyższego wyroku, JST powinny ponownie przeanalizować okoliczności w jakich zużywane są wyroby akcyzowe korzystające ze zwolnienia, tj. czy w odniesieniu do niektórych lokalizacji nie ma ryzyka uznania przez organy podatkowe, że JST prowadzi działalność gospodarczą, co rodzi konsekwencje na gruncie akcyzy.