Przejdź do głównej treści
Witamy w Deloitte

Jeśli ustawienia, które wybraliśmy, są nieodpowiednie, zmień je powyżej.

Poza czterema ścianami firmy: dlaczego zarządzanie ryzykiem stron trzecich (TPRM) nie jest już opcją

Jak organizacje mogą odzyskać kontrolę nad coraz bardziej złożonym ekosystemem dostawców i partnerów biznesowych

Dostawcy, operatorzy chmurowi, partnerzy zewnętrzni. Współczesne organizacje są dziś bardziej niż kiedykolwiek zależne od stron trzecich. Wraz z rozwojem sieci dostawców rośnie jednak także skala zagrożeń, które mogą wpływać na odporność operacyjną, bezpieczeństwo i reputację. Rozmawiamy z Michaelą Lenochovą z Deloitte o tym, dlaczego Third-Party Risk Management (TPRM), czyli zarządzanie ryzykiem stron trzecich, znalazło się wśród priorytetów kadry zarządzającej, jak regulacje takie jak DORA i NIS2 zmieniają oczekiwania wobec organizacji oraz czego w praktyce wymaga odzyskanie kontroli nad coraz bardziej złożonym ekosystemem stron trzecich.

Zarządzanie ryzykiem stron trzecich (TPRM) jako usługa

Dowiedz się więcej

TPRM wciąż jest dla wielu osób jednym z wielu niejasnych skrótów. Jak wyjaśnić prostym językiem, czym jest Third-Party Risk Management?

Najprościej mówiąc, nie wystarczy już monitorować wyłącznie tego, co dzieje się w obrębie własnej organizacji. TPRM polega na rozpoznawaniu zagrożeń związanych z zewnętrznymi usługodawcami, dostawcami i partnerami biznesowymi oraz na zarządzaniu nimi. Obecnie niemal każda organizacja korzysta ze wsparcia stron trzecich przy realizacji ważnych, a coraz częściej także krytycznych procesów biznesowych. Z chwilą zlecenia określonego działania na zewnątrz pojawiają się jednak zależności i zagrożenia, które trzeba rozumieć i odpowiednio nimi zarządzać. Organizacja musi mieć wgląd nie tylko w to, jakie usługi świadczą na jej rzecz dostawcy, lecz także w to, co może stać się z jej własną działalnością, jeśli jeden z nich zawiedzie. 
 

Jak na co dzień wyglądają usługi powierzone w obszarze TPRM?

Oznacza to, że klient zachowuje pełną odpowiedzialność za decyzje dotyczące ryzyka oraz uprawnienia do ich podejmowania, a uzgodnione działania operacyjne powierza wyspecjalizowanemu zespołowi. W zależności od uzgodnionego zakresu usługi możemy wspierać cały cykl współpracy ze stroną trzecią: od wdrożenia dostawcy i badania due diligence, przez ciągłe monitorowanie, nadzór nad działaniami naprawczymi i wsparcie w zarządzaniu incydentami, aż po zakończenie współpracy. Klienci mogą również uzupełnić usługę podstawową o dodatkowe elementy, takie jak zaawansowana weryfikacja łańcucha dostaw, ukierunkowane wsparcie w spełnianiu wymogów regulacyjnych, w tym DORA lub NIS2, oceny dotyczące ESG, pogłębione audyty stron trzecich czy przeglądy umów. Model jest modułowy, dzięki czemu zakres wsparcia można dostosować do otoczenia regulacyjnego organizacji, jej portfela stron trzecich, poziomu dojrzałości oraz wewnętrznych możliwości operacyjnych. 
 

Outsourcing nie jest nowym zjawiskiem. Dlaczego TPRM właśnie teraz przyciąga tak wiele uwagi?

Sam temat nie jest nowy, ale stawka znacząco wzrosła. TPRM nie jest już przede wszystkim kwestią zgodności z regulacjami. Stał się elementem odporności biznesowej. Organizacje nie zlecają już na zewnątrz wyłącznie pomocniczych czynności administracyjnych. Strony trzecie coraz częściej wspierają operacje o krytycznym znaczeniu dla biznesu, infrastrukturę technologiczną, przetwarzanie danych, logistykę, usługi chmurowe i inne obszary, od których organizacje zależą każdego dnia. Jednocześnie organizacje stają się coraz bardziej zależne od stosunkowo niewielkiej liczby największych dostawców usług chmurowych i technologicznych, a upowszechnianie się AI oraz innych nowych technologii tworzy nowe rodzaje relacji i zależności od stron trzecich. Jeśli dodać do tego rosnące oczekiwania regulacyjne oraz zwiększającą się liczbę incydentów w łańcuchach dostaw i incydentów cybernetycznych, TPRM staje się zagadnieniem, którego organizacje po prostu nie mogą ignorować. 

Nie ograniczamy się do projektowania ram zarządzania, wdrażania platformy technologicznej czy zapewniania wsparcia operacyjnego jako odrębnych działań. Możemy wspierać klientów na każdym etapie: od zrozumienia ich obecnego środowiska i zaprojektowania docelowego modelu TPRM, przez wdrożenie i integrację technologii, aż po bieżącą realizację działań operacyjnych i ciągłe doskonalenie.
- Michaela Lenochová, menedżerka, Deloitte 
W jaki konkretnie sposób Deloitte pomaga organizacjom mierzyć się z tym wyzwaniem?

Nasza wartość wynika z połączenia doradztwa, wdrażania technologii oraz usług powierzonych. Pomagamy organizacjom projektować ramy TPRM, wdrażać wspierające je rozwiązania technologiczne, a w ramach naszego modelu Operate przejmujemy uzgodnione elementy operacyjne procesu TPRM. Wyspecjalizowany zespół Deloitte może stanowić rozszerzenie wewnętrznego zespołu klienta, wspierając działania operacyjne, koordynację oraz bieżącą komunikację ze stronami trzecimi. Dzięki temu klient zachowuje odpowiedzialność za decyzje dotyczące ryzyka i nadzór strategiczny, a zarazem ogranicza obciążenia administracyjne, zwiększa przejrzystość ryzyka i efektywniej wykorzystuje zasoby wewnętrzne. 

Dlaczego firmy tak zdecydowanie poszerzają zakres outsourcingu?

Decydują o tym efektywność, specjalizacja, optymalizacja kosztów oraz potrzeba zachowania konkurencyjności. Na globalnym rynku budowanie przez organizację wszystkich kompetencji we własnym zakresie rzadko ma uzasadnienie. Wyspecjalizowani dostawcy zewnętrzni często mogą szybciej zapewnić określone możliwości, dać dostęp do wiedzy eksperckiej, którą trudno byłoby utrzymywać wewnątrz organizacji, oraz ułatwić skalowanie działalności. Każda poprawa efektywności wiąże się jednak z pewnym kompromisem: większe poleganie na dostawcach oznacza większą zależność. Jeżeli u krytycznego dostawcy dojdzie do poważnego zakłócenia, a organizacja nie rozumie tej zależności lub nie dysponuje odpowiednimi rozwiązaniami awaryjnymi, problem dostawcy może bardzo szybko stać się jej własnym problemem. 
 

Jak regulacje takie jak DORA i NIS2 zmieniają ten obszar?

Z perspektywy regulacyjnej sprawiają one, że zarządzanie ryzykiem stron trzecich staje się coraz bardziej jednoznacznym obowiązkiem. DORA wprowadza szczegółowe wymogi dotyczące zarządzania ryzykiem związanym z zewnętrznymi dostawcami usług ICT w sektorze finansowym. NIS2 rozszerza wymogi dotyczące zarządzania ryzykiem cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa łańcucha dostaw na znacznie szerszą grupę podmiotów kluczowych i ważnych, w tym organizacje z takich sektorów jak energetyka oraz niektóre branże produkcyjne. 

Dla instytucji finansowych funkcjonowanie w silnie regulowanym otoczeniu nie jest niczym nowym. Jednak dla wielu organizacji z innych sektorów oczekiwany obecnie poziom uwagi poświęcanej ryzyku stron trzecich i łańcucha dostaw oznacza istotną zmianę. Samo posiadanie polityki na papierze już nie wystarcza. Organizacje muszą wykazać, że ryzyka związane ze stronami trzecimi są w praktyce identyfikowane, oceniane, monitorowane i skutecznie zarządzane. 
 

Kiedy przyjrzymy się sytuacji bliżej, z jakimi rodzajami ryzyka firmy rzeczywiście się mierzą?

Nie ma jednego głównego źródła problemu. Często obserwujemy ryzyko koncentracji, na przykład nadmierne uzależnienie od jednego dostawcy, jednej technologii lub jednego regionu geograficznego, a także zagrożenia cybernetyczne, ryzyko dotyczące prywatności danych, niestabilność finansową, zakłócenia operacyjne, ryzyko reputacyjne, ekspozycję regulacyjną oraz kwestie związane z ESG. Jedno z największych wyzwań nie dotyczy jednak konkretnej kategorii ryzyka, lecz braku uporządkowanego i proporcjonalnego podejścia. Wiele organizacji nadal nie ma jasnego, skonsolidowanego obrazu swojego ekosystemu stron trzecich. Zespoły mogą poświęcać ogromną ilość czasu na wysyłanie kwestionariuszy, ponaglenia mailowe, prowadzenie arkuszy kalkulacyjnych i gromadzenie dokumentacji, nie uzyskując przy tym jasnego obrazu rzeczywistego poziomu ryzyka związanego z każdą stroną trzecią. Jeśli dodać do tego ograniczone zasoby wewnętrzne, niską jakość danych, rozproszoną odpowiedzialność oraz trudności w pozyskiwaniu informacji od dostawców, podejmowanie świadomych i terminowych decyzji dotyczących ryzyka staje się coraz trudniejsze. 

 

Co sprawia, że dostawca zostaje uznany za podmiot „wysokiego ryzyka”?

Kluczowe znaczenie mają krytyczność i stopień zależności, ale nie są to jedyne czynniki. Dostawca świadczący stosunkowo prostą usługę, bez dostępu do informacji wrażliwych, będzie miał zupełnie inny profil ryzyka niż podstawowy dostawca usług chmurowych, krytyczny dostawca usług IT czy główny partner logistyczny. Profil ryzyka może zależeć od wielu czynników: krytyczności usługi, dostępu do danych wrażliwych lub systemów, znaczenia regulacyjnego, korzystania z podwykonawców, ekspozycji geograficznej, stabilności finansowej oraz dostępności alternatywnych dostawców. Wyobraźmy sobie, że jeden operator logistyczny odpowiada za 90% dystrybucji produktów firmy. Nawet jeśli sama usługa wydaje się nieskomplikowana, poziom zależności oznacza, że zakłócenie może natychmiast wpłynąć na przychody i działalność operacyjną. 
 

Kogo właściwie uznaje się za „stronę trzecią”? Czy chodzi wyłącznie o dostawców IT i technologii?

Zdecydowanie nie. W szerokim ujęciu stroną trzecią może być każda zewnętrzna organizacja lub osoba, z którą firma utrzymuje relację biznesową. Mogą to być dostawcy usług chmurowych i IT, firmy logistyczne, profesjonalni doradcy, agencje marketingowe, konsultanci, firmy świadczące usługi sprzątania i obsługi nieruchomości, niezależni specjaliści, a nawet influencerzy współpracujący z marką. Istotne jest to, że o ryzyku nie decyduje nazwa dostawcy ani branża, w której działa. Zależy ono od takich czynników jak rodzaj świadczonej usługi, zakres dostępu do danych lub systemów, procesy zależne od dostawcy oraz potencjalne skutki zakłócenia tej relacji. 
 

Jaki powinien być plan działania, gdy u dostawcy dojdzie do incydentu?

Pierwszym priorytetem jest zrozumienie skutków i ograniczenie problemu. W zależności od wagi incydentu może to oznaczać uruchomienie procedur zarządzania incydentowego lub kryzysowego, wdrożenie środków zapewniających ciągłość działania, zaangażowanie alternatywnych dostawców oraz podjęcie działań chroniących działalność operacyjną i klientów. Po ustabilizowaniu sytuacji organizacja powinna ustalić, co się wydarzyło i dlaczego. Analiza pierwotnej przyczyny powinna następnie przełożyć się na zmiany w ramach TPRM, na przykład przez wzmocnienie monitorowania, zmianę wymogów umownych, wprowadzenie dodatkowych mechanizmów kontrolnych, zastosowanie alternatywnych strategii zaopatrzenia lub zmianę sposobu oceny podobnych stron trzecich. 
 

Czy klienci zwykle zwracają się do Deloitte z wyprzedzeniem, czy dopiero wtedy, gdy pojawi się problem?

Spotykamy się z obiema sytuacjami. Czasami impulsem jest ustalenie z audytu, incydent u dostawcy, wymóg regulacyjny lub inne zdarzenie ujawniające słabości obecnego podejścia. Widzimy jednak również, że organizacje działają coraz bardziej proaktywnie. Dostrzegają kierunek zmian regulacyjnych, obserwują rosnącą złożoność swoich ekosystemów stron trzecich i chcą wzmocnić swoje zdolności w obszarze TPRM, zanim incydent zmusi je do działania. To właśnie jest docelowy kierunek: przejście od reaktywnego zarządzania ryzykiem stron trzecich do proaktywnego zarządzania odpornością. 
 

W którym momencie organizacja potrzebuje formalnego, systemowego modelu TPRM?

Nie chodzi tu tyle o liczbę pracowników, ile o skalę, krytyczność i złożoność portfela stron trzecich. Gdy organizacja zarządza setkami lub tysiącami dostawców za pomocą arkuszy kalkulacyjnych, wiadomości e-mail i niepołączonych ze sobą procesów, zespoły mogą z łatwością poświęcać więcej czasu na administrację niż na zrozumienie rzeczywistego ryzyka. Punkt krytyczny często pojawia się wtedy, gdy informacje o dostawcach są rozproszone między działami, poszczególne zespoły stosują odmienne metody oceny, brakuje skonsolidowanego obrazu krytycznych zależności, a zasoby wewnętrzne nie wystarczają już do obsługi rosnącej liczby zadań. Systemowe podejście do TPRM pomaga wprowadzić zasadę proporcjonalności. Nie każda strona trzecia wymaga tak samo szczegółowej weryfikacji. Celem jest ustalenie, gdzie występują największe ryzyka i zależności, oraz odpowiednie ukierunkowanie zasobów. 

Na zakończenie: na rynku działa wiele firm doradczych i dostępnych jest wiele narzędzi GRC.

Co wyróżnia podejście Deloitte do TPRM?


Kluczowy jest nasz kompleksowy model partnerstwa, obejmujący cały proces. Nie ograniczamy się do projektowania ram zarządzania, wdrażania platformy technologicznej czy zapewniania wsparcia operacyjnego jako odrębnych działań. Możemy wspierać klientów na każdym etapie: od zrozumienia ich obecnego środowiska i zaprojektowania docelowego modelu TPRM, przez wdrożenie i integrację technologii, aż po bieżącą realizację działań operacyjnych i ciągłe doskonalenie. Łącząc wiedzę regulacyjną i kompetencje w zakresie zarządzania ryzykiem, wiodące technologie oraz praktyczną realizację działań operacyjnych, pomagamy organizacjom wyjść poza traktowanie Third-Party Risk Management wyłącznie jako obowiązku związanego ze zgodnością. Odpowiednio wdrożony TPRM staje się integralną częścią sposobu, w jaki organizacja rozumie swoje zależności, chroni działalność operacyjną, wzmacnia odporność i podejmuje świadome decyzje biznesowe wykraczające poza jej własne cztery ściany.

Did you find this useful?

Thanks for your feedback