Elektryfikacja i dekarbonizacja produkcji oraz produktów

Miniony rok był obfity w zapowiedzi nowych regulacji i mechanizmów, które zmieniają współczesny rynek przemysłowy, wymuszając na przedsiębiorcach dostosowanie się do nowej rzeczywistości. Doprecyzowanie podejścia do sposobu i zakresu raportowania wpływu przedsiębiorstwa na otoczenie zewnętrzne, i to nie tylko w obszarze jego bezpośredniej działalności, ale w całym łańcuchu wartości, stało się kluczowym punktem dyskusji i jednym z największych wyzwań nadchodzącego roku.

Ponad 3 tysiące przedsiębiorstw w Polsce zostanie wkrótce zobligowanych do ujawnienia wpływu środowisko (E), ludzi (S) i biznes (G) w raportach niefinansowych za 2024 roku. Ta dynamiczna zmiana wymusza szybką adaptację na rynku, a przedsiębiorcy podejmują różnorodne działania w celu dostosowania się do nowych wymogów. W ostatnich miesiącach obserwujemy lawinowo rosnące zaangażowanie firm działających w Polsce w analizę swoich dotychczasowych praktyk z zakresu zarządzania surowcami i systemu gospodarki odpadam. Najbardziej proaktywne firmy wdrażają także nowe systemy zarządzania danymi ESG oraz podejmują dialog z interesariuszami zewnętrznymi w celu wypracowania optymalnych standardów współpracy i transparentnej komunikacji.

Nadchodzący rok to także zapowiedź kontynuacji wyzwań związanych ze zbudowaniem systemu kaucyjnego na wybrane opakowania po napojach, który ma obowiązywać w Polsce od 2025 roku. Jak osiągnąć konsensus, który zabezpieczy interesy przedsiębiorców i operatorów, jednocześnie nie obciążając dodatkowymi kosztami konsumentów? To pytanie niejednorodnie przewija się w dyskusjach na temat optymalnego kształtu systemu oraz zasad współpracy pomiędzy podmiotami reprezentującymi.

Dodatkowo, przed Polską wizja wprowadzenia zapowiadanego projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych („PPWR”), nakładającego określone cele w zakresie zawartości surowca wtórnego w konkretnych rodzajach opakowań, czy też możliwości ich ponownego użycia. Rozporządzenie wskazuje kierunek, w którym powinny podążać firmy, aby zwiększyć ponowne użycie opakowań, uczynić wszystkie opakowania na rynku UE zdatnymi do recyklingu w ekonomicznie opłacalny sposób oraz ograniczyć zużycie materiałów pierwotnych w opakowaniach, tak, aby ukierunkować cały sektor na osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050.

Niskoemisyjna i odnawialna, czyli jaka?

Idea modelu GOZ polega na nieustannym utrzymywaniu w obiegu gospodarczym, uprzednio zaangażowanych zasobów. To enigmatyczne sformułowanie nie oznacza nic innego jak istnienie gospodarki niskoemisyjnej, a zatem bazującej na odnawialnych źródłach energii, a także zasobooszczędnej, czyli takiej, która w minimalny sposób angażuje surowce pierwotne, zwłaszcza te nieodnawialne. Dekarbonizacja, ponowne wykorzystanie czy recykling to tylko kilka mechanizmów, za pomocą których te cele mogą zostać osiągnięte.

W nadchodzącym roku warto przedsiębiorstwom wkroczyć na cyrkularne tory, zwłaszcza, że wciąż jest możliwe uzyskania wsparcia zewnętrznego na ten cel. Obniżenie emisyjności gospodarki i transformacja w kierunku gospodarki przyjaznej środowisku i o obiegu zamkniętym, to dwa z ośmiu priorytetów programu Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) na lata 2021-2027. Dostęp do tych środków może być szczególnie atrakcyjny w obliczu ubiegłorocznych zmian prawnych, które rozszerzyły zakres ustawy o odnawialnych źródłach energii o definicje odnawialnego wodoru i biometanu. Wprowadzone zmiany mają być bodźcem do dynamicznego rozwoju krajowego rynku paliw odnawialnych oraz racjonalnego korzystania z surowców.

Efektywność energetyczna – ograniczanie wykorzystania energii poprzez optymalizację procesów technologicznych

W dobie wszechobecnej digitalizacji oraz inwestycji w nowe technologie w branży produkcyjnej, w sposób znaczący zwiększamy zapotrzebowanie na energię elektryczną przedsiębiorstw. Rośną tym samym koszty mediów energetycznych oraz ślad węglowy generowany na etapie procesów produkcyjnych. Widzę dwa skuteczne rozwiązania, które mogą wesprzeć polskie przedsiębiorstwa w tych wyzwaniach: efektywność energetyczna i dekarbonizacja.

Coraz więcej mówimy o efektywności energetycznej – ograniczaniu wykorzystania energii poprzez optymalizację procesów technologicznych oraz zmianę zachowań użytkowników. Dochodzimy do pewnego rodzaju paradoksu, ponieważ, aby energię oszczędzać, musimy ją mierzyć, co nie jest obecnie standardem. Do pomiarów również wykorzystujemy narzędzia i procesy cyfrowe. W obszarze regulacji i obowiązków związanych z zarządzaniem gospodarką energetyczną, już dziś funkcjonują certyfikaty, jak ISO 50001 (System Zarządzania Energią); ponadto znowelizowana w 2023 roku unijna dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej obliguje do wykonania audytu energetycznego znacznie więcej polskich firm, niż dotychczasowa ustawa o efektywności energetycznej.