Ondernemen in oorlogstijd: de lessen van het Oekraïense Nova Post

Oprichting
Het bedrijf werd 25 jaar geleden opgericht door twee vrienden, Vjatsjeslav Klimov en Volodymyr Poperesnjuk, met een concreet probleem: de familie van Poperesnjuk had een banketbakkerij en wilde hun producten snel door heel Oekraïne laten bezorgen. De postinfrastructuur was niet ingericht op snelle, voorzichtige bezorging en dus namen de twee vrienden het heft in eigen handen en richtten een eigen postbedrijf op.

Als privébedrijf moesten ze direct de concurrentie aangaan met de gevestigde staatsdienst Ukrposhta, en de eerste zes jaar maakten ze geen winst. Inmiddels is Nova Post een megabedrijf en biedt het ook andere diensten aan buiten pakketbezorging, zoals een online betaalsysteem, Nova Pay, en Nova Post Shopping, waarmee je vanuit Oekraïne pakketjes kan bestellen in webwinkels over de hele wereld.

Groei
In de jaren die volgden groeide Nova Post gestaag, en nog vóór de Russische invasie van 2022 was het uitgegroeid een van de grootste merken van Oekraïne. Maar aan het begin van de invasie kon het bedrijf door de veiligheidssituatie vrijwel nergens meer opereren. Toch wist Nova Post stapsgewijs kantoren en pakketpunten te heropenen, zodra de veiligheid dat toeliet.

Een postbedrijf runnen in oorlogstijd betekent voortdurend risico’s afwegen. Sorteercentra en bezorgers worden beschoten door Rusland. Er zijn schuilkelders gebouwd voor medewerkers, en op de gevaarlijkste plekken wordt er met ‘mobiele postkantoren’ gewerkt: busjes die post komen ophalen en bezorgen.

Door de oorlog is Nova Post ook sterk gegroeid buiten de eigen landsgrenzen. De miljoenen Oekraïense vluchtelingen in Europa sturen via hun vertrouwde postdienst pakketjes naar huis en ontvangen ze vanuit Oekraïne. Zo houden ze een band met thuis.

De oorlog heeft Nova Post ook de nodige lessen geleerd: 

1. Flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Het bedrijf weegt voortdurend af welke vestigingen open kunnen blijven, heropend kunnen worden of gedwongen moeten sluiten. Indien mogelijk worden er flexibele oplossingen bedacht, zoals busjes die rondrijden als ‘mobiele pakketpunten’.
2. De klant blijft altijd het uitgangspunt. Door constant te luisteren naar de behoefte van de klant weet je waar de meeste energie naartoe moet gaan. Denk bijvoorbeeld aan onbemande pakketpunten die altijd bereikbaar zijn.
3. Een postbedrijf heeft een lokale sociale functie. Het verbindt mensen, maakt het gewone leven mogelijk in buitengewone omstandigheden en is ook een manier om pakketjes van en naar soldaten te sturen.
4. Steun je leger, want als je land verdwijnt valt er niets meer te ondernemen. Nova Post doneert aan de Oekraïense strijdkrachten, en bezorgt spullen zoals eten en kleding aan soldaten. Maar wat ze zeker nooit vervoeren, is wapens.

Ziet Nova Post zichzelf als puur sociale onderneming? Zeker niet. Ook in oorlogstijd valt er geld te verdienen in Oekraïne, en Nova Post doet dat. Met een omzet van ongeveer één miljard euro en een winst van circa vijftig miljoen euro bewijst het bedrijf dat klantgerichtheid niet alleen maatschappelijk loont, maar ook commercieel.