Integriteit bewustwordingsprogramma

Samenvatting

Stadsregio Rotterdam heeft Deloitte verzocht een integriteit bewustwordingsprogramma te verzorgen. Wijzigingen in de ambtenarenwet verplichte stadsregio Rotterdam aan bepaalde voorwaarde op integriteit te moeten voldoen. Door middel van twee bijeenkomsten en een rapportage moest de bewustwording in de organisatie op het gebied van integriteit vergroot worden en moesten de bouwstenen worden aangeleverd om te voldoen aan de (destijds) aankomende integriteitverplichtingen.

Uitdaging

Stadsregio Rotterdam is een bestuursorganisatie waarvoor de status, rechtspositie en arbeidsvoorwaarde gelden van het ambtenaarschap. Stadsregio Rotterdam houdt elk jaar een heidag voor de medewerkers, die ten behoeve van deze opdracht in het teken stond van integriteit. Deloitte werd gevraagd een integriteit bewustwordingsprogramma uit te voeren met als middelpunt de heidag. De uitdaging was de volgende: vanaf 1 maart 2006 zijn wijzigingen in de Ambtenarenwet van kracht gegaan die alle overheidswerkgevers ertoe noodzaken om werk te maken van integriteit. Onder deze nieuwe verplichtingen vallen onder andere:

• Invoeren van integriteitbeleid (ingebed in het personeelsbeleid) waarin aandacht wordt besteed aan:
• Ontwikkelen van een gedragscode voor goed ambtelijk handelen
• De invoering van de ambtseed of –belofte

Niet alleen de verplichtingen die voor Stadsregio Rotterdam in 2005 in het verschiet lagen creëerde de vraag voor een bewustwordingsprogramma. Daarnaast wilde stadsregio Rotterdam narigheid voorkomen. Ook gaf stadsregio Rotterdam aan integriteit een belangrijk onderwerp te vinden, wat zij niet alleen op papier wilde waarmaken, maar ook naleving in de praktijk wilde faciliteren. Naast het bewust maken van de organisatie inzake integriteit zal Deloitte de bouwstenen neerleggen om een gedragscode en ambtseed te voltooien.

Benadering

Hoe heeft Deloitte de organisatiebrede bewustwording van integriteit in de stadsregio Rotterdam aangepakt?

De aanpak werd uitgevoerd aan de hand van drie stappen:

• Stap 1: bijeenkomst met het managementteam (MT) van de stadsregio Rotterdam
• Stap 2: heidag op 12 april 2005 met het voltallige personeel van de stadsregio Rotterdam
• Stap 3: eindrapportage van Deloitte aan de stadsregio Rotterdam

Allereerst werden de kaders en een visie ontwikkeld voor integriteit door het MT van stadsregio Rotterdam. Doel was in de top van de organisatie een visie te creëren en deze door te voeren in de organisatie. Vervolgens werd tijdens de heidag met het voltallige personeel de visie en het kader voor integriteit verder ontwikkeld door middel van verschillende instrumenten.

De medewerkers hebben in open discussies over concrete casuïstiek uit de praktijk gediscussieerd. Medewerkers verkregen hierdoor kennis van de visie van het MT op integriteit en leverden hun bijdrage hieraan. Op deze manier werd bewustwording onder de medewerkers gecreëerd en bouwstenen aangeleverd voor een gedragscode en ambtseed. Doel was om de meningen en opinies van de organisatie als geheel vast te leggen in waarden en normen die uniform voor de gehele organisatie gelden. In de eindrapportage werden de uitslagen gebundeld om vervolgens een advies aan stadsregio Rotterdam te geven hoe verder te gaan met integriteit bewustwording.

De instrumenten die voor de bijeenkomsten gebruikt werden hielden in:

• Dilemmadiscussie met behulp van het  Integriteitkompas®;
• Opiniepeilingen met behulp van stemapparatuur;
• Ontwikkelen bouwstenen voor gedragscode;
• Evaluatieformulieren.

Welk rendement kon stadsregio Rotterdam uit een dergelijk plan van aanpak halen?

• Stimuleren van de bewustwording over het belang van integriteit en alert/actief houden van de medewerkers;
• Medewerkers omleren gaan met dilemma's in de praktijk en de achterliggende beweegredenen, argumenten en normen en waarden van de organisatie;
• Versterken van de morele competentie en het verantwoordelijkheidsgevoel van de individuele medewerker;
• Vergroten teamspirit en het vertrouwen binnen de organisatie. Medewerkers discussieerden met elkaar en ontwikkelden begrip voor de werkzaamheden van collega’s;
• Bouwstenen voor een gedragscode, ambtseed en verdere bewustwording van integriteit.

Oplossing

Wat waren de resultaten van het bewustwordingsprogramma?

Op basis van de interviews, de twee bijeenkomsten en het bewustwordingsprogramma stelde Deloitte een eindrapportage op. Deze rapportage werd verkregen door de resultaten en opinies van de deelnemers te bundelen. Hiervoor werden de gezamenlijk geformuleerde waarden en normen geabstraheerd, en vervolgens gebruikt als bouwstenen voor de gedragscode en de ambtseed. Daarnaast werd met behulp van eerder bestudeerde documenten en gehouden interviews samen met de bijeenkomsten een analyse gemaakt van het bewustwordingsproces, eventuele integriteitrisico’s en de kritische processen. Uiteindelijk werd een advies aangedragen op welke wijze stadsregio Rotterdam kan blijven werken aan integriteit en een integere organisatie. Het advies behelsde drie punten:

• Actualiseren van de relevante wet- en regelgeving (harde control);
• Inventariseren en afdekken van integriteitrisico’s (harde control);
• Voortzetten van bewustwording bij personeel van stadsregio Rotterdam (zachte control).

Voor de verschillende adviezen werden de mogelijke acties benoemt om tot een goed resultaat te komen.