KMO - Zwijgrecht inroepbaar in fiscale zaken? |
Het Hof van Beroep te Luik 1 oordeelde recent dat wanneer de administratie ‘aanwijzingen inzake belastingontduiking’ ter kennis brengt van een belastingplichtige en hem tezelfdertijd daaromtrent een vraag om inlichtingen stuurt (uitbreiding van de onderzoekstermijn), de belastingplichtige zich kan beroepen op zijn ‘zwijgrecht’ om niet te antwoorden op deze vraag om inlichtingen.
Het zwijgrecht waarop de belastingplichtige zich beroept is een algemeen beginsel in het strafrecht. Het is een onderdeel van het recht op een eerlijk proces. Het houdt in dat een persoon die strafrechtelijk wordt vervolgd niet gedwongen kan worden om zijn eigen proces te voeren. Dit zwijgrecht is verankerd in art. 6 EVRM en art. 14 BUPO.
Tegenover het zwijgrecht in strafzaken staat de medewerkingsplicht in fiscale zaken. Art. 15 en 16 WIB 1992 bepalen immers dat de belastingplichtige verplicht is alle gevraagde boeken en bescheiden voor te leggen ‘die noodzakelijk zijn om het bedrag van zijn belastbare inkomsten te bepalen’ en alle vragen om inlichtingen te beachtwoorden ‘die van hem worden gevorderd met het oog op het onderzoek van zijn fiscale toestand’.
Het geschil dat voorlag bij het Hof van Beroep te Luik betrof de situatie waarin de administratie bij inzage van het strafdossier bepaalde documenten ontdekte waaruit zou blijken dat een belastingplichtige titularis was van bankrekeningen in Luxemburg waarvan hij de inkomsten niet zou hebben aangegeven. Op de vraag om inlichtingen die hieruit volgde roept de belastingplichtige zijn ‘zwijgrecht’ in.
Het hof van beroep oordeelt dat art. 6 EVRM en art. 14 BUPO ook speelt indien de rechtspleging in belastingzaken leidt of kan leiden tot een strafrechtelijke veroordeling.
De inroepbaarheid van het zwijgrecht in fiscale zaken wanneer er ook een strafrechtelijke procedure loopt lijkt daarmee verzekerd.
Hiermee is de kous echter niet af. In dit kader dient ook verwezen te worden naar het Chambaz-arrest 2 van het Europees hof van de rechten van de mens, eerder dit jaar. In dit arrest stelt het EHRM immers dat de toepassing van artikel 6 EVRM niet beperkt is tot zaken waar effectief een sanctie wegens belastingontduiking wordt opgelegd. Volgens het arrest is artikel 6 EVRM ook van toepassing, wanneer in een fiscale procedure ‘niet volledig kan worden uitgesloten’ dat dergelijke sanctie kan worden opgelegd.
Het hof van beroep te Luik koppelt ook terug aan dit arrest van het EHRM. Het hof wijst er op dat elke inbreuk op de bepalingen van het Wetboek Inkomstenbelastingen ‘met bedrieglijk opzet of met het oogmerk om te schaden’, aanleiding kan geven tot strafrechtelijke sancties. (art. 449 WIB 1992). Bijgevolg kan de belastingplichtige niet uitsluiten dat elke inlichting die hij verstrekt met betrekking tot bijkomende inkomsten uit niet-belaste bron, een strafvervolging tot gevolg heeft.
In dit opzicht kan elke inbreuk op het WIB 1992 met bedrieglijk opzet leiden tot een strafrechtelijke sanctie. Bijgevolg zou, in de lijn van het Chambaz-arrest, de belastingplichtige telkens zijn zwijgrecht kunnen inroepen wanneer zijn medewerking gevraagd wordt in het kader van een fiscale procedure.
Voorlopig is het afwachten of deze ruime interpretatie van art. 6 EVRM en art. 14 BUPO wordt doorgetrokken naar de lagere rechtscolleges. Wat ons betreft mag het zwijgrecht in fiscale zaken niet worden ingeroepen tenzij de procedure is gestoeld op een strafrechtelijke vervolging of, tenzij er een grote kans bestaat dat ze zal uitmonden in een strafrechtelijke vervolging.
_______________
1 Luik 19 september 2012
2 Europees Hof voor de Rechten van de Mens 5 april 2012 (Fisc. nr. 1302, 6)
Gepubliceerd op 07/01/2013.
Laatst bijgewerkt:
