Deloitte yıl sonu araştırmasında Türklerin tüketim alışkanlıkları açısından giderek  Avrupalılara benzemeye başladığı ortaya çıktı. Aradaki dini ve kültürel farklılıklara rağmen Türkiye’deki yıl sonu harcamaları Avrupa ülkelerindeki gibi gerçekleşiyor.

13 Kasım 2007; İstanbul - Deloitte’un “Yıl Sonu Harcamaları Araştırması” sonuçlandı. Deloitte’un her yıl yaptığı araştırma, özellikle Avrupa’nın yılbaşı döneminde belirginleşen tüketici eğilimlerini ortaya koyuyor. Avrupa’daki harcama eğilimleri ile Türkiye’deki eğilimlerin karşılaştırılması ilginç benzerlikler gösteriyor. Türklerin özellikle Kurban ve yılbaşının aynı aya gelmesinden dolayı, yıl sonu harcamalarına eskisinden daha fazla kaynak ayırmaya başlaması dikkat çekiyor.

Deloittte’un tüm dünyada gerçekleştirdiği Yıl Sonu Harcamaları Araştırması’na, EMEA (Avrupa, Ortadoğu ve Afrika) bölgesinde 15 ülkede 15.000 kişinin üstünde katılımcı yanıt verdi. Bu sayı, aynı zamanda geçen yıla göre iki misli artış göstererek, 2007 yılında sonuçların çok daha net hesaplanmasına da imkan verdi. Sonuçlar ağırlıklı olarak İnternet’ten olmak üzere telefonla veya yüz yüze bir soru formuna verilen cevaplar ile alındı.

Türkler Avrupalılardan daha iyimser
Yıl sonu gelirken Avrupa ülkelerindeki tüketicilerin ekonomi ve tüketim konusundaki düşünce ve davranışlarını karşılaştıran araştırmaya göre, Türk tüketicileri Avrupa’dakilerden daha iyimser. Türk tüketicilerinin %32’si ekonominin istikrarlı olduğuna ve %17,3’ü ise ekonominin büyüdüğüne inanarak Avrupa’ya göre çok daha olumlu bir tablo çizdiler. 

Aynı zamanda tüketicilerin genel tavrını belirleyen gelecekle ilgili beklenti de Türk tüketicilerde çok daha olumlu. İrlanda, Hollanda, Belçika, Fransa, İtalya, İspanya, Portekiz ve Kıbrıs’ta ankete katılanların kendi ülke ekonomileri ile beklentileri düşükken, Türk tüketicilerinin %42’si, 2008’de ekonominin az veya çok  gelişeceğini düşünüyorlar.

Türkiye En Önemli Harcamalarını Dini Bayramlarda Yapıyor
Avrupalı tüketicilerin satın alma gücünde geçen yıla oranla düşüş yaşanırken Türk tüketicilerin satın alma gücünde bir farklılık yaşanmadı. Yıl sonu harcamalarında Türk tüketiciler %76 gibi ağırlıklı bir oranla bütçelerini Kurban Bayramı’na ayırırken, Avrupalılar ise en çok yılbaşı için harcama yapıyor.  Bununla beraber Türk tüketicilerin %19’u en önemli harcamalarını yılbaşında yapacaklarını ifade etmektedirler.

Türkler en pahalı hediyeleri eşlerine ve çocuklarına alıyor
Türklerin de dahil olduğu Avrupalıların büyük bir çoğunluğu en değerli hediyeleri eşlerine alırken, kadınlar en pahalı hediyeleri eşleri ve çocukları arasında bölüştürüyor. Bu arada Türk tüketicilerin Avrupalılara benzemeyen bir yönü ise en pahalı hediyeyi kendilerine almak istemeleri olarak görülüyor.  Türkiye’de tüketicilerin %14’ü en pahalı hediyeyi öncelikle kendilerine almak istiyor. Bu oran Avrupa ortalamasının iki katını buluyor.

Avrupalılar tarafından en çok kitap, müzik, kozmetik/koku gibi geleneksel hediyeler isteniyor ve bol miktarda alınıyor. Hediye çekleri de artık geleneksel hediyeler arasına girmiş bulunuyor. Türkiye’nin de içinde bulunduğu güney ülkelerinde, daha çok giyecek alınması tercih ediliyor. 

Türkiye’de giyeceğin yanı sıra en çok cep telefonu ve kitap istenmektedir. Yine ilginç bir bulgu da Türkiye’de kadınların hediye olarak nakit para isteyebilmeleri. 

Türk tüketicilerin giderek Avrupalılara benzeyen bir başka özellikleri ise, çevreye saygılı olmaları. Türkiye, İtalya ve Kıbrıs’taki tüketicilerin ortalama %65’i çevre konularına özellikle duyarlılık gösteriyor ve ürünlerin kaynağının etik olmasına dikkat ediyor. Avrupalıların %63'ü ve Türklerin %66'sı daha etik bir ürün için daha fazla para ödemeye hazır olduklarını söylüyor. Rapor, bu konuda da perakendecileri uyarırken, tüketicilerin bu yeni eğilimlerine hassas olmalarını istiyor. 

Deloitte Türkiye Danışmanlık Hizmetleri Sorumlu Ortağı ve Tüketim Endüstri Lideri Uğur Süel, Yıl Sonu Harcamaları Araştırması için yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:
“Her yıl yaptığımız bu araştırma ile perakende sektörüne tüketici harcama alışkanlıklarını ve yeni trendleri aktararak son derece olumlu bir bilgilendirme sağladığımıza inanıyorum. Ülkemizdeki harcama alışkanlıkları da, tüketicinin genel alışkanlıkları da, küresel gelişmelerden ayrı kalmamakta, kendi özellikleri ile değişmeler ve iniş-çıkışlar göstermektedir. Bunun yanında kültürel değişimler de, düşünülenden daha fazla tüketiciyi etkilemektedir. Deloitte Türkiye, Yıl Sonu Harcamaları Araştırması ile, ülkemizin diğer sektörlerine olduğu gibi, perakende sektörüne de danışmanlık deneyimi ve uzmanlığını sunmaktan gururludur.”

Türk tüketicisi ülkenin istikrarlı olduğunu düşünüyor
Tüketicilerin genel davranışlarını belirleyen bir başka etmen de politik ortamla ilgili değerlendirmeler olarak ortaya çıkıyor. Türk tüketiciler bu konuda da, Avrupa’ya göre çok daha olumlu düşünüyorlar. Türkiye’de ülkenin istikrarlı olduğunu düşünen tüketicilerin oranı geçen yıl %34 iken bu yıl %44’e çıktı.  Ankete Belçika, İtalya ve Çek Cumhuriyeti’nden katılanlar ülkelerinde politik istikrarsızlık olduğunu düşünürken, İsviçre, İrlanda ve İskandinav ülkelerinde yaşayanlar ülkelerindeki siyasi ortam konusunda kendilerini rahat hissediyorlar.

Yılbaşı harcamaları gittikçe artıyor
Avrupalıların yıl sonu harcamalarında ortalama olarak sadece  %3 civarında bir artış bekleniyor. Aralık ayı perakende satışlarında, İskandinav ülkelerinde %5,5 ve İngiltere'de de %7 artış yaşanacağı, geleneksel olarak yıl sonu harcamalarının çok arttığı Akdeniz ülkelerinde ise bu yıl çok küçük bir artış olacağı öngörülüyor.

Yılbaşı harcamalarında birkaç eğilim dikkati çekiyor:

• Gelişmiş ülkelerde büyüme yavaşlarken, gelişmekte olan ülkelerin büyük bir hızla büyümesi, her iki grubun harcamaları arasındaki farkı gittikçe azaltıyor.  
• Dinsel ve kültürel farklılıklara rağmen, Türkiye’deki yıl sonu harcamaları giderek artıyor ve Avrupa harcamalarına benziyor.

Türk tüketiciler alışveriş puanı kullanımında rekor kırıyor! 
Avrupalı tüketicilerin ortalama %36'sı alışveriş puanlarını kullanırken, Türk tüketicilerin yaklaşık %75’i kredi kartı harcamalarından elde ettikleri alışveriş puanlarını yoğun bir şekilde kullanıyor. Türk tüketicilerin aksine Çek Cumhuriyeti ve Hollandalı tüketicilerin sadece %20’si alışveriş puanlarından faydalanabilecekleri kartları kullanıyor. En düzenli satın almayı yapan ve alışveriş puanları toplayan grup olan kadınlar, Yılbaşında alışveriş puanlarının en büyük kullanıcısı olarak ortaya çıkmaktadır. Ülkeye bağlı olarak, bu puanlardan mali gücü daha az olan tüketicilerin yararlandığı belirlenmiştir. Bu fenomen özellikle Eski Avrupa (Almanya, Hollanda, İrlanda, İsviçre ve Fransa) için geçerliyken, bu durum Akdeniz ülkelerinde (İtalya, Türkiye ve Portekiz) farklıdır; alışveriş puanlarının bu ülkelerdeki en büyük kullanıcılarını ekonomik gücü daha yüksek olan bireyler oluşturmaktadır.

Yıl sonu promosyonları tüketimi teşvik ediyor
Özellikle Alman, Türk ve Portekizli tüketiciler için geçerli olmak üzere tüketimi en çok etkileyen faktör, fiyat promosyonları olarak ön plana çıkıyor. Bir diğer etken ise "bir alana bir bedava" gibi promosyonlar. Rapora göre, tüketiciler mağazalar arasında fiyat farklılıklarının çok az olduğunu bildikleri için perakendecilerin yenilik, zengin ürün yelpazesi, sürekli gelişim taahhüdü, esnek açılış saatleri gibi etkenlerle fark yaratması gerekiyor.

Yıl sonu tüketimi gelişmekte olan ülkelerde halen yüksek olsa da, Kıta Avrupa'sında belli bir doygunluk görülmekte, Türk tüketiciler de aynı eğilimi izlemektedirler.

Deloitte hakkında
Denetim, vergi, yönetim danışmanlığı ve kurumsal finansman hizmetlerinde dünyanın en büyük kuruluşlarından biri olan Deloitte, 140’tan fazla ülkede, yaklaşık 150 bin personeli ile faaliyet gösteriyor. Deloitte’un dünya çapında cirosu 23,1 milyar dolardır.

İleri teknoloji kullanan, değişik alanlardaki bilgi ve becerilerini bir araya getiren Deloitte, dünya çapındaki tüm müşterilerine aynı yüksek kaliteli hizmeti sunmayı ilke edinmiştir. Dünyanın en büyük şirketlerinin yarıdan fazlasına ve büyük ulusal teşebbüslere, kamu kurumlarına, ulusal devlere ve küresel çapta hızla büyüyen şirketlere hizmet veren Deloitte, birçok gelişmekte olan pazarda da liderliğini sürdürmektedir.

Türkiye’de çalışmalarına 1986 yılında başlayan Deloitte faaliyetlerini İstanbul ve Ankara’da 900’e yakın çalışanıyla sürdürüyor. Deloitte Türkiye’de denetim, vergi, yönetim danışmanlığı, kurumsal finansman ve kurumsal risk alanlarında hizmet vermektedir.