Deloitte’in yayınladığı “Ekonomik Görünüm 2007” raporunda 2007 sonu ve 2008 yılı için ekonomik öngörüler yer aldı. Rapora göre, 2001 krizinden bu yana bir çok göstergede çok olumlu gelişmeler oldu. Ancak ekonominin nispi kırılganlığının azalması için başta vergi ile emek – ürün piyasaları olmak üzere bazı alanlarda yapısal reformların tamamlanması gerekiyor. Ayrıca cari açığın kontrol altına alınması, işsizlik  oranının düşürülmesi ve büyümenin enflasyon artmadan sürdürülmesi önem taşıyor.

10 Eylül 2007, İstanbul – Ekonomi ve çeşitli sektörler üzerine hazırladığı raporlarıyla piyasalar ve iş dünyasına analizler ve bilgiler sunan Deloitte Türkiye, son çalışmasında Türk ekonomisinin durumunu değerlendirdi. “Ekonomik Görünüm 2007” başlıklı raporda 2007’nin son çeyreği ve 2008 yılı için ekonomik değerlendirme ve öngörülere yer verildi.

Deloitte Ekonomi Danışmanı, Koç Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Murat Üçer’in hazırladığı raporda, Türkiye’nin krizden sonra girdiği IMF destekli program çerçevesinde sürdürülmekte olan ekonomik dönüşüm sürecinin enflasyon, büyüme, cari açık, istihdam, vergi ve sosyal reform gibi ana başlıklar altındaki sonuçları açıklandı.

Raporda Türkiye’nin 2002 yılından bu yana çok önemli ve etkileyici bir dönüşüm sürecine girdiği kaydedildi. Son beş yılın en önemli gelişmeleri arasında, enflasyon oranının %10’un altına inmesi ve büyümenin %7,5 seviyesine yükselmesi sıralandı. Aynı zamanda doğrudan yabancı sermaye girişinin 20 milyar dolara çıkması, özelleştirmeler ve verimlilik artışlarının genel olumlu performansın en önemli göstergeleri oldukları vurgulandı. Bununla birlikte, son bir iki yılda dönüşümün göreceli olarak yavaşladığı hatırlatıldı. Çalışmada, ulusal ve küresel istikrarın korunduğu ve yapısal reformlar hızlandığı takdirde büyümenin 2008 yılında da süreceği tahmini yapıldı.

Raporu değerlendiren Deloitte Türkiye Yönetici Ortağı Hüseyin Gürer şunları söyledi: “Uzun vadede ekonominin performansını yapısal reformlar belirleyecek. Bu bakımdan ekonomimizde yaşanan yapısal değişim süreci ve bu sürecin en sancılı bölümü olan işgücü ve istihdam yaratma çabalarıyla, bütçenin gelir – gider dengesinin korunması önümüzdeki dönemde daha da büyük önem kazanacak. Deloitte Türkiye olarak ekonominin makro değişim süreçlerine ilişkin değerlendirme çalışmalarını sürdürerek, ekonominin ana oyuncularına ve ilgili bütün kesimlere katkıda bulunacağız.”

Bununla birlikte, dışarıda 2006 yılında piyasalardaki türbülans ve 2007 yılı Ağustos ayında ABD’deki düşük kaliteli ipotek faizleri ile, içeride ise seçim ve Cumhurbaşkanlığı seçimi ile yaşanan yavaşlamaya dikkat çekiliyor. Bu “uyum yılındaki” yavaşlamanın ardından, 2008 yılında büyümede %6-7, enflasyonda ise ilan edilen %4 hedeflerine ulaşılması, ve aynı zamanda işsizliğin de %9 – 10 düzeylerinde tutulabilmesi ekonomi yönetimini zorlayacak hedefler olarak gözüküyor.

Büyüme
Büyümenin finanse edilmesi ve borç servisinin yapılması sürecinde meydana çıkan cari açığın hızla artması, 2001 krizinden beri çıktığı seviyeden bir türlü aşağıya indirilemeyen işsizlik oranı ve bütçenin nispeten dolaylı ve bir defaya mahsus gelirlerden finanse edilmesi, Türk ekonomisinin gelişen ülkeler arasında hala kırılgan bir yapı taşımasına neden oluyor.

2003 yılından bu yana inovasyonlar, verimliliğin artması ve Merkez Bankalarının artan kredibilitesi ile global ortamda yakalanan düşük enflasyon/yüksek büyüme genel eğilimi, Türkiye’yi de son derece iyi etkiledi. Fakat Türkiye ekonomisinin dış piyasaların etkisine son derece açık olan kırılgan yapısı, 2006 Mayıs - Haziran döneminde yaşanan piyasa dalgalanmalarıyla meydana çıktı.

Raporda, Türkiye’nin halen büyüme konusunda en önemli motoru iç talep olarak gösteriliyor. 2007 için %4,5 civarında, gelecek yıl için ise %5,5 – 6 düzeyinde büyüme öngörülüyor.

İstihdam
Deloitte raporuna göre, krizin yaşandığı 2001 yılına kadar %5,5 – 6 dolaylarında seyreden işsizlik, kriz sırasında çıktığı %12’nin çok altına indirilememiş durumda devam ediyor.  İşletmelerin kriz sonrası temkinli davranmaları, yeni işe alımlar yerine verimliliği artırma yoluna gitmeleri ve büyümenin istihdam elastikiyetine sahip olmaması bu durumun başlıca yapısal nedenleri olarak ortaya çıkıyor. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde, kısa vadede işsizlikte ciddi düşüşler yaşanması beklenmiyor.

Enflasyon
Deloitte raporu, kriz sonrası programın en başarılı ayaklarından biri olan enflasyonun 2002’deki %70’ler seviyesinden tek haneli rakamlara kadar indiğini hatırlatıyor. Merkez Bankası’nın açık enflasyon hedeflemesine geçmesi, TÜFE hedefini ilk yıl %5, 2007 ve 2008 için %4 olarak belirlemesi de enflasyonla mücadeleye daha kurumsal ve sistemli bir zemin getirdi. Rapora göre, yine 2006 yılının Mayıs- Haziran aylarında yaşanan global dalgalanma dışında özellikle 2007 yılı ilk çeyreğinden itibaren tutturulan rakamlar % 10,9 ve % 8,6 ile “üst bantın” içinde kaldı. Buna rağmen %4’lük hedef tutturulamadı ve önümüzdeki dönemde de enflasyon konusunda riskler devam ediyor.

Raporda petrol fiyatlarının yukarı tırmanması veya yeniden oluşacak bir uluslararası dalgalanmanın enflasyon rakamlarını yeniden yukarı çekmesi olasılığı da göz önünde bulundurulmaktadır. Nitekim Merkez Bankası’nın düşük enflasyon yönündeki öngörülerinin ”faizlerin indirileceği” gibi algılanmaması gerektiği mesajı bu yönde bir uyarı olarak değerlendiriliyor. Yakın dönemde %4’lük hedefe ulaşılması ve faiz indirimi mümkün gözükmüyor. 2007 yılı sonu için %7, 2008 yılı için ise %6 – 6,5 bandında bir enflasyon beklenmektedir.

Bütçe
Krizin ardından yaraları sarmak için sağlanan mali disiplin ile Türkiye’nin ekonomik kırılganlıklarının giderilmesi amacıyla %6,5’luk bir faiz dışı fazla (FDF) hedeflendi. Ancak bu disiplin ile geçen senenin ilk  6 ayında 2,4 milyar fazla veren merkezi yönetim bütçesi bu yıl cari harcamalar ve iç talepteki yavaşlama ile 5,9 milyar açık verdi. Son dönemdeki bozulma, bütçeyi oluşturan genel yapıdan kaynaklanmıyor. Genelde gelirler tarafında elde edilen başarı, harcamalar tarafının kontrol edilememesinden dolayı sürdürülemedi. Ekonomi yavaşlamaya başlayınca düşen vergi gelirlerine karşılık seçim etkisi ile artan harcamalar oluşturulan dengeyi bozmaya yetti.

Sonuç
Türkiye’nin 2008 yılı büyüme ve enflasyon rakamlarının optimum düzeyleri tutturabilmesi için, Nisan – Mayıs aylarında bitmesi söz konusu olan IMF ile işbirliğini sürdürmek ve para politikalarında mali disiplini devam ettirmek doğru önlemler olacaktır. Aynı zamanda iki önemli alanda yapısal reformlara devam edilmesi gerekecektir: Bunlar, vergi reformu ile emek ve ürün piyasalarının daha esnek hale getirilmesi için yapılacak değişikliklerdir.

Türkiye’de bu yapısal reformların başarılması, kayıt dışılığın azalmasına, vergi gelirlerinin ve büyümenin daha sağlıklı bir yapıya kavuşturulmasına yardımcı olacaktır. Bu reformların hayata geçirilmesi için şu an önümüzde duran en ivedi ihtiyaç, doğru bir program ve yol haritasının oluşturulmasıdır.

Deloitte hakkında
Denetim, vergi, yönetim danışmanlığı ve kurumsal finansman hizmetlerinde dünyanın en büyük kuruluşlarından biri olan Deloitte, yaklaşık 140 ülkede, 150 bin personeli ile faaliyet gösteriyor. Deloitte’un dünya çapında 2006 yılı cirosu 23 milyar dolardır.
 
İleri teknoloji kullanan, değişik alanlardaki bilgi ve becerilerini bir araya getiren Deloitte, dünya çapındaki tüm müşterilerine aynı yüksek kaliteli hizmeti sunmayı ilke edinmiştir. Dünyanın en büyük şirketlerinin yarıdan fazlasına ve büyük ulusal teşebbüslere, kamu kurumlarına, ulusal devlere ve küresel çapta hızla büyüyen şirketlere hizmet veren Deloitte, birçok gelişmekte olan pazarda da liderliğini sürdürmektedir.
 
Türkiye’de çalışmalarına 1986 yılında başlayan Deloitte faaliyetlerini İstanbul ve Ankara’da 800’ü aşkın çalışanıyla sürdürüyor. Deloitte Türkiye’de denetim, vergi, yönetim danışmanlığı, kurumsal finansman ve kurumsal risk alanlarında hizmet vermektedir.